< αρχική σελίδα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Επιμέλεια: ΠΑΝ. ΖΩΤΟΣ
Tο κείμενο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό
"ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ" Μάϊος 1991, σελ. 38.

1870 - 1990: 120 χρόνια!! Ποιος θα φανταζόταν ότι πέρασαν 120 χρόνια ορειβατικής δραστηριότητας στη πατρίδα μας! Μη σας φαίνεται παράξενο. Στη χώρα της παρακμής και της ευδαιμονίας, υπήρξαν άνθρωποι που έγραψαν ιστορία, δουλεύοντας ακούραστα για τη διάδοση της ορειβασίας, με τη γενική της έννοια. Ονόματα, όπως των Καμπούρογλου Δ., Σαρρή Ι., Λευκαδίτη Αθ., Ελευθερουδάκη Κων/νου, Ενισλείδη Χρ., Καββαδία Τηλεμ., Νικόπουλου Ηλ., Μεταξά Πλ., Νάτση Κ., Δενδρινού Κλ., και άλλων, που εργάσθηκαν για τη φυσιολατρεία και την ορειβασία σήμερα δεν λένε τίποτε για πολλούς από εμάς. Όπως επίσης οι ιστορικοί "ΚΟΥΚΟΙ" (1926 - 28) οι πρόδρομοι της σημερινής Ε.Ο.Ο.Σ., για τους οποίους θα αναφερθούμε ιδιαίτερα, ο "ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟΣ" (1921 - 37) αργότερα Ελλ. Περιηγητική Λέσχη, η "ΥΠΑΙΘΡΙΟΣ ΖΩΗ", ο "ΠΑΝ", ο "ΨΥΧΑΓΩΓΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ SPORT" (1927 - 29) μετέπειτα Φ.Ο.Π., ο "ΑΤΤΙΚΟΣ" η Ε.Ο.Φ. και άλλοι πολλοί.

Ας επανέλθουμε, όμως στο σκοπό αυτής της συμβολικής ιστορικής έρευνας. Λέω συμβολικής, γιατί επιθυμία μου δεν είναι να καταγράψω την ιστορία της Ελληνικής Ορειβασίας, αλλά διάφορα σημαντικά στοιχεία από τη πορεία της μέσα στο χρόνο.
Πριν από μερικά χρόνια, πραγματοποιώντας αναβάσεις στα Ελληνικά βουνά, αναλογιζόμενος τους πρωτοπόρους της Ελληνικής Ορειβασίας, γέμιζαν το νου μου ανάμικτα συναισθήματα θαυμασμού και δέους γι' αυτούς τους ανθρώπους. Οι αναβάσεις τους έμειναν πράγματι ιστορικές, γιατί τα μέσα μετακίνησης και εξοπλισμού ήταν σε "πρωτόγονη" κατάσταση. Ο ενθουσιασμός όμως και η θέληση τους ανυπέρβλητη. Όταν διαβάζεις τις αφηγήσεις τους βρίσκεσαι, κυριολεκτικά, μαζί τους, νιώθεις το μεγαλείο των βουνών μέσα από τη ψυχή τους, είσαι εκεί!!
Οι ορειβατικές περιπλανήσεις τους, στην υπέροχη τότε Αττική, στον Όλυμπο και σε άλλα βουνά σημάδεψαν την μετέπειτα πορεία όλων μας στο χώρο της ορειβασίας. Τα υπέροχα ελληνικά βουνά που δυστυχώς υποτιμούνται από αρκετούς σήμερα, τα μονοπάτια τους, οι ορθοπλαγιές τους, τα οροπέδια τους έχουν "τη δική τους ιστορία" όπου αντηχούν οι φωνές και τα τραγούδια των πρωτοπόρων! Ρομαντισμός θα μου πείτε! Εγώ απαντώ: Ναι ρομαντισμός και ιστορική μνήμη!! Αξίες που χάθηκαν στο όνομα του μοντερνισμού, της "προοδευτικότητας" και του ορειβατικού εγωισμού (ναι υπάρχει και αυτό το είδος!)

Ε, λοιπόν φίλοι μου, σ' αυτή την "ιστορική αναδρομή" θα προσπαθήσω, εγώ ο ρομαντικός, να καταγράψω ή να παρουσιάσω αυτούσιες μαρτυρίες και γεγονότα της εποχής εκείνης μέσα από τις σελίδες των "ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΩΝ ΧΡΟΝΙΚΩΝ". Επίσης θα μεταφέρω και διάφορα σατιρικά περιστατικά και ανέκδοτα, όσα υπάρχουν, για να δούμε και το πνεύμα εκείνης της εποχής. Πηγές μας θα είναι το περιοδικό "ΤΟ ΒΟΥΝΟ" (1934 - 1965) που αποτελούσε όργανο του τότε Ελληνικού Ορειβατικού Συνδέσμου (σημερινής Ομοσπονδίας Ορειβασίας Ε.Ο.Ο.Σ.), το περιοδικό ΕΚΔΡΟΜΙΚΑ (1929 - 36), όπως επίσης και άλλες εκδόσεις των ορειβατικών συλλόγων της εποχής εκείνης, που έχω στη διάθεσή μου. Οφείλω εδώ να επισημάνω και τα ιστορικά στοιχεία που έχει συγκεντρώσει, χρόνια τώρα, στα βιβλία του ο συνορειβάτης Νίκος Νέζης. Είναι ευνόητο ότι είναι δεκτά οποιαδήποτε στοιχεία που δεν έχω στη διάθεσή μου, από Συλλόγους ή φίλους συνορειβάτες. Επίσης θα ήθελα να επισημάνω ότι θα παρουσιασθούν τα σημαντικότερα ιστορικά στοιχεία, που πιστεύω ότι θα έχουν κάποιο ενδιαφέρον, ελπίζοντας ότι δεν θα παρεξηγηθεί η προσπάθεια αυτή αν γίνει κάποιο λάθος. Παρακαλώ όσους έχουν άλλη άποψη να το επισημάνουν με επιστολή τους στο περιοδικό.
Αφήνοντας λοιπόν το πρόλογο αυτό, ας ξεκινήσουμε μαζί μια αναδρομή στο παρελθόν, πηγαίνοντας πίσω μερικές δεκαετίες!

1929

Πάμε πίσω λοιπόν 62 χρόνια! Μέσα στη τότε πανέμορφη Αττική, στην Αθήνα των νεοκλασσικών κτιρίων και κατοικιών, με πράσινο παντού, χωρίς "νέφη" και βρωμιά κάθε είδους, που έχει γίνει ανιαρό πλέον να τα επαναλαμβάνουμε. Μέσα λοιπόν σ' αυτό το τοπίο, με τη Πάρνηθα και τον Υμηττό ανέπαφα ακόμη, με ανύπαρκτη σχεδόν πρόσβαση με συγκοινωνία, εμφανίζεται το πρώτο φυσιολατρικό - ορειβατικό περιοδικό: Τα "ΕΚΔΡΟΜΙΚΑ - Όργανο των Ελλήνων Εκδρομέων" με εκδότες τους φυσιολάτρες Κλ. Δενδρινό, Τσεκούρα και Χρηστίδη (Ιαν. - Δεκ. 1929).
Από τις σελίδες του λοιπόν, έχουμε τις πρώτες "δημοσιογραφικές" ειδήσεις της εποχής, που αναφέρονται στην ίδρυση και τη ζωή ορειβατικών - φυσιολατρικών συλλόγων. Τις βλέπουμε αυτούσιες με τη χαρακτηριστική γλώσσα και ύφος των ημερών εκείνων:

ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΘΗΝΩΝ

Ιδρύθηκε το Μάρτιο του 1928 από την γνωστήν ομάδα των ορειβατών υπό το όνομα "Κούκοι" και άλλους φίλους της Ορειβασίας με σκοπόν την διάδοσίν της εις τον τόπο μας και την διευκόλυνσιν δια διαφόρων μέσων των αναβάσεων εις τα βουνά μας.
Το κίνητρον της δράσεως του είναι να καταδείξη ιδίως εις την σημερινή νεολαία την θαυματουργόν πράγματι επίδρασιν που εξασκεί η ατμόσφαιρα του ελληνικού βουνού όχι μόνον διά την ευρωστίαν και ακμαιότητα του Σώματος, αλλά και διά την εξύψωσίν του και τον απλούν και ανδροπρεπή σχηματισμόν του χαρακτήρος, εφόδια πολυτιμώτατα διά την αντιμετώπισιν των σημερινών αναγκών της ζωής.
Ως σήμερα εξετέλεσε τας εξής αναβάσεις εκτός των εντός της Αττικής και ιδίως εις την Πάρνηθα τακτικών εκδρομών των μελών του.
Εις τον Χελμόν (2355 μ.), την Κυλλήνη (2375 μ.), το Παναχαϊκόν (1927 μ.), την Δίρφυν (1745), τον Ερύμανθον (2225 μ.), τις κορυφές του Ολύμπου Προφήτης Ηλίας (2787 μ.), Θρόνος Διός ή Στεφάνι (2910 μ.), Πάνθεον ή Μύτικα (2918 μ.) και Σχολειό (2905 μ.), τα Γεράνεια (1370 μ.), τον Κιθαιρώνα (1411 μ.), τον Όλυμπον Ευβοίας (1175 μ.), τον Κτυπά (1025 μ.), τον Παρνασσό (2458 μ.) και Ελικώνα (1750 μ.).

ΓΙΑΤΙ ΙΔΡΥΘΗΚΕ Ο ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟΣ

Η σημερινή νεολαία, που αισθάνεται την ανάγκη να περάση την Κυριακή της στο ύπαιθρο δεν έχει καμιά δυσκολία να πραγματοποιήση την επιθυμία της. Ένα μικρό χαρτάκι που θα λάβει κανείς στο σπίτι του στη μέση της εβδομάδος θα του ορίζει το πού θα πάει την Κυριακή του, και σε ποια ώρα και σε ποιο σημείο πρέπει να βρεθή, το πόσες ώρες θα περπατήσει και θα του υπολογίζει ακόμη και τα πόσα λεπτά θα ξοδέψει. Και το μικρό εκείνο χαρτάκι, που θα το ρίξει πάνω στο γραφείο του, θα του φωνάζει, όσο φτάνουν οι μέρες, ότι πρέπει να το αποφασίσει και να μην αφήση να περάση χαμένη μέσα στην πόλι η Κυριακή του.
Τα πράγματα είναι πιο απλοποιημένα.
Δεν έχει να συνεννοηθή με τους φίλους του για να καταστρώση το πρόγραμμα της εκδρομής, και στο τέλος να μη μείνουν σύμφωνοι ούτε για το μέρος που θα πάνε, δεν έχει ν' αναθέση στον ένα να πάρη τα φρύτα και στον άλλο το κρέας ή το ψωμί, δεν έχει να τρέχει να συνεννοηθή για τ' αυτοκίνητα και να σκέπτεται για να βγάλη εισιτήρια του σιδηροδρόμου.
Όλα αυτά θα τα βρη έτοιμα και μόνο για το φαγητό του πρέπει να φροντίση απ' το Σάββατον το βράδυ και να το εξασφαλίσει μέσα στο γιυλιό του.
- Κι η σημερινή νεολαία που παρασύρει με το παράδειγμά της και 'κείνους που δεν ανήκουνε στας τάξεις της, δεν έχει παρά να διαλέξη. Από δω τον προσκαλεί ένας σύλλογος για ταξειδάκι θαλάσσιο, από κει τον φωνάζει ένας άλλος για μια νυκτερινή πεζοπορία με την σελλήνη ως τις ρεματιές του Πεντελικού.
Καμμιά δυσκολία για να διαλέξη. Όλοι οι σύλλογοι θα τον δεχθούνε με εγκαρδιότητα και χαρά, αδιάφορο σε ποιον είναι μέλος.
Μεταξύ τους δεν υπάρχουν ζήλιες γιατί όλοι όσοι λατρεύουν το ύπαιθρο ξεριζώνουν κάθε ανθρώπινη κακία και ταπεινότητα από την καρδιά τους.
Και όταν τις Κυριακές ξεχύνεται ο κόσμος στα βουνά και στα ακρογυάλια καταλαβαίνουμε γιατί ιδρύθηκε ο "Οδοιπορικός Σύνδεσμος" μας. Για να δώση αυτή τη χαρά στη νεότητα.
Όταν η μικρή συντροφιά που απετέλεσε τον πυρήνα του, έκανε τις πρώτες εκδρομές, δεν είχε τις σημερινές ευκολίες.
Και φιλοδόξησε με μια οργάνωση να της επεκτείνει και να τις χαρίση και στους άλλους.
Και αποτελεί τη μεγαλύτερή τους χαρά το ότι σήμερα μπορεί να συνεργάζεται με τόσα εκλεκτά σωματεία για την προαγωγή του ίδιου ιδανικού και να χαιρετίζη την έκδοσι του πρώτου δημοσιογραφικού οργάνου που θα τονώση την ευγενική όλων προσπάθεια.

Σ.Χ.

"ΥΠΑΙΘΡΙΟΣ ΖΩΗ"

Η "Υπαίθριος Ζωή" ένα από τα παλαιότερα Ελληνικά Φυσιολατρικά Σωματεία ιδρύθη στα 1922 από μια ομάδα εκδρομέων, αλλά πραγματικά η δράσις του άρχισε ζωηρά, από το τέλος του 1924. Στα 1925 ανεγνωρίσθη και από τότε καταβάλλεται μια συνεχής προσπάθεια από τα διαδοχικά Συμβούλιά του τόσο για να ενισχυθή με κάθε τρόπο η φυσιολατρική κίνησης στη χώρα μας, όσο και για να γνωρίση στα μέλη του κάθε ομορφιά της Ελληνικής γης.
Η πείρα που απέκτησαν οι οργανωταί των εκδρομών του Συνδέσμου τους επέτρεψε να τελειοποιήσουν την ετοιμασία και την εκτέλεση του προγράμματος των εκδρομών, σε σημείον ώστε να σημειώνουν εξαιρετικήν επιτυχία, ιδίως μάλιστα οι πολυήμερες.
Ο Σύνδεσμος ίδρυσε στα 1926 το "Πεζοπορικόν Τμήμα" του οποίου η σύνθεσις επιτρέπει την διεξαγωγήν διαφόρων ερευνητικών εκδρομών και ορειβασιών, αι οποίαι είναι κατορθωταί μόνον σε σκληραγωγημένους εκδρομείς.
Περί τα τέλη του παρελθόντος έτους ανέλαβεν η "Υπαίθριος Ζωή" την συνέχισιν των συνεννοήσεων για την ίδρυση της Ομοσπονδίας των Φυσιολατρικών Σωματείων, η οποία θα είναι πλέον γεγονός όταν δημοσιευθούν αι γραμμαί αυταί.
Οι πρόθυμοι εργάτες του Φυσιολατρικού ιδιεώδους που υπάρχουν μέσα στην "Υπαίθριο Ζωή" δίνουν κάθε δικαίωμα να ελπίζη κανείς πώς εις το μέλλον το Σωματείον αυτό θα εξακολουθήσει να προοδεύη και να παρέχη την συνδρομή μου στη Φυσιολατρεία, όπως και στην περασμένη πενταετία.

Δ.Π.

Ο ΦΥΣΙΟΛΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΑΝ

Όπως σ' όλα τα Σωματεία, πυρήν για την ίδρυσί του υπήρξε μια ομάς νέων ακραιφνών φυσιολατρών που ωρμήθησαν να τον οργανώσουν όχι από φιλοδοξίες αρχών κι επιδείξεων αλλ' από πίστι στην ωφελιμότητα του έργου που θα μπορούσαν να επιτελέσουν κάμνοντας κι άλλους ν' αγαπήσουν τη φύσι.
Και βλέπομε μαζί με την εμφάνισή του μια πολύπλοκη αλλά σταθερά ρυθμισμένη σειρά εκδρομών η οποία εξελίσσεται ομαλά κι από τις εύκολες, αλλά πάντοτε ωραίες εκδρομές της Πάρνηθος, της Πεντέλης, του Υμηττού και των χωριών και ακρογιαλιών της Αττικής, να φθάνη στις πολύπλοκες και πολυήμερες εκδρομές όπως είναι αι των Δελφών - Παρνασσού, Μεγάλου Σπηλαίου - Χελμού.
Μέσα σ' αυτές δε περιλαμβάνονται αρκετές σε αρχαιολογικά μέρη. Κόρινθος - Ακροκόρινθος, Μυκήναι, Σούνιον, Άφαια, Δελφοί, Επίδαυρος, Αμφιαράειον, καθώς και αρκετές αναβάσεις στα πολυξακουσμένα βουνά του τόπου μας σημαντικώτεραι των οποίων είναι αι του Παρνασού (ύψ. 2457) και Χελμού (ύψ. 2355).
Η εργασία αυτή που ως τώρα επετέλεσε μας πείθει πως θα μπορέση να συνεχίση με την ίδια πρόοδο την σταδιοδρομία του και να φέρη σε καλό τέλος το πρόγραμμα των εκδρομών του ερχομένου έτους μεταξύ των οποίων εξέχουσαν θέσιν κατέχουν οι εκδρομαί εις τον Μυστράν με συνδυασμένη ανάβασι στις κορυφές του Ταϋγετου, και των Τεμπών.
Στο ζήτημα της ομοσπονδίας κατέβαλε κάθε προσπάθεια για ν' αναζωπυρωθή η κίνησις που είχε την αρχή της στο 1926 και συντέλεσε κι αυτός στην ίδρυσί της.
Κατά σύμπτωση η έκδοσις των "Εκδρομικών" συμπίπτει με την πλήρωσιν 2 ετών από της ιδρύσεώς του. Πρακτικόν ιδρύσεως του Συνδέσμου 23 Ιουνίου 1927.

Κ.Δ.Χ.

Ο ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟΣ

Θ' αναχωρήση το απόγευμα του Σαββάτου για την Χασιά κι από κει θα μεταβή στη Μονή των Κλειστών. Στις 2 το πρωϊ της Κυριακής θ' αναχωρήση και θ' ανέλθη στο Κλιμάντι από ένα δε παρακείμενο ύψωμα (ύψ. 890 μ.) θα δη την ανατολή του ηλίου. Από κει θα προχωρήσει κι από τις τοποθεσίες Μπόρσι και Καψοσπήτι θα μεταβή στο χωριό Σκούρια όπου και θα διανυκτερεύση. Την Δευτέρα θα συνεχίση την πορεία του προς τα χωριά Κλειδέτι και Λιάτανι μέσω δε της Αρχαίας Τανάγρας θα καταβή στο Σιδηροδρομικό Σταθμό Σχηματαρίου για να πάρη το τραίνο δι' Αθήνας.

Ο ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΠΑΤΡΩΝ

Φεύγει το πρωί της Κυριακής από τας Πάτρας με αυτοκίνητα για τα Καλάβρυτα με ενδιάμεσο σταθμό στην Αγ. Λαύρα.
Το βράδυ στις 10 ξεκινάει από τα Καλάβρυτα για την κορφή του Χελμού (ύψ. 2855 μ.) για να θαυμάση την ανατολή του ηλίου.
Η κατάβασις θα γίνη μέσω των "Υδάτων της Στυγός" και του ορεινού συνοικισμού "Μάζι" (ύψ. 1114 μ.) στα Καλάβρυτα που θα φθάση στη 1ύστερ' από τα μεσάνυχτα.
Στας Πάτρας θα ευρίσκεται στις 1 το πρωί της Τρίτης (σύνολον πορείας 18 ωρών).
Όσοι εξ Αθηνών θέλουν να παρακολουθήσουν την εκδρομή μπορούν να συναντήσουν τον Σύνδεσμο στα Καλάβρυτα μεταβαίνοντας εκεί με το πρωινό τραίνο της Κυριακής.

"ΥΠΑΙΘΡΙΟΣ ΖΩΗ"

Θ' αναχωρήση στις 4 τ' απόγευμα του Σαββάτου από την πλατεία Κάνιγγος με αυτοκίνητα για τη Ραφήνα κι από κει με βενζινόπλοιο θα περάση στη Κάρυστο της Ευβοίας.
Την Κυριακή θα την περάση επισκεπτόμενη τις ολόγηρα όμορφες τοποθεσίες και χωριά γυρίζοντας το βράδυ πάλι στην Κάρυστο.
Τη Δευτέρα το πεζοπορικό τμήμα του Συνδέσμου θα φύγη και θ' ανέβη στην Όχη (ύψ. 1425 μ.) και θα γυρίση το απόγευμα στη Κάρυστο.
Το άλλο τμήμα του Συνδέσμου θα επισκεφθή το φρούριο "Μπούρτζι" και το νησάκι Πελαγίτσα.
Η επιστροφή θα γίνη με τον ίδιο τρόπο της μεταβάσεως.
Αναχώρησις από την Κάρυστο στις 6 το απόγευμα της Δευτέρας.

Ο ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΑΘΗΝΩΝ

Θ' αναχωρήση το Σάββατο το απόγευμα απ' τον Πειραιά με πλοίο για την Ιτέα.
Την Κυριακή το πρωί στις 5 θα πάη με αυτοκίνητα στην Άμφισσα. Το απόγευμα θα μεταβή στη Σεγδίτσα κι από κει θ' ανέβη στην ψηλότερη κορφή της Γκιώνας (ύψ. 2510 μ.) για να θαυμάση την ανατολή του ηλίου.
Τη Δευτέρα μέσω των χωριών Κουβίτσα και Καστέλη θα κατέβη στο σιδηροδρομικό σταθμό Μπράλου για να γυρίση στην Αθήνα.
Ο Σύνδεσμος ετοιμάζει για το πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου πολυήμερη εκδρομή στις κορυφές της Πίνδου.
Στο προσεχές μας φύλο θ' ανακοινώσουμε τό σχετικό πρόγραμμα.

< αρχική σελίδα