< αρχική σελίδα

ΑΠΟ ΤΟ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
ΤΟ ΒΟΥΝΟ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΗ

Γ. ΜΟΣΧΟΣ
(το κείμενο δημοσιεύθηκε στο "Εκδρομικά", τ. 85 (1936), σελ. 161-162)

Κατωτέρω δημοσιεύουμε την ανακοίνωση που έκανε ο συνεργάτης μας ζωγράφος Γιώργος Μόσχος, για το "Βουνό και την Τέχνη" στο Α΄ Πανελλήνιο ορειβατικό Συνέδριο στον Όλυμπο την 15/6/36.

Στων ορειβατών τα πρόσωπα, που το πρωϊ μιάς αργίας ξεκινούν για να βρεθούν στο βουνό, είναι ζωγραφισμένη η χαρά.
Τώρα που βρεθήκαμε στο αγνό τούτο περιβάλλον του Ολύμπου, το τόσο αντίθετο απ' εκείνο που ζούμε κάθε μέρα αναμφισβήτητα αισθανόμεθα κάποια ενδόμυχη χαρά.
Στο βουνό πηγαίνοντας κανείς έχει τούτα τα αγαθά: Ασκείται σωματικά, απολαμβάνει αισθητικά, μορφώνεται.
Ασκείται σωματικά ενισχύοντας έτσι την υγεία του μέσα στην ασύγκριτη πλούσια κι' αγνή ατμόσφαιρα.
Απολαμβάνει αισθητικά ευρισκόμενος στις ωμορφιές στα αγνά - χωρίς καμμιά επιτήδευσι δημιουργήματα της φύσεως.
Μορφώνεται ειδικά και γενικά κατά την ατομική διάθεσι.
Ας εξετάσω τα αισθητικά αγαθά "και την απήχησι που έχουν" στον άνθρωπο.
Του ορειβάτη, που βρίσκεται στις καθάριες ωμορφιές του βουνού: στο δάσος, στη ρεμματιά, στην πηγή, στην πλαγιά, απάνω στην κορυφή, πόσο μεγάλη είναι η χαρά, πόσο ο ψυχικός του κόσμος κραδαίνει την ύπαρξί του από συγκίνησι!
Οι φωνές, τα τραγούδια, τα γέλια του ορειβατώντας, είναι η εκδήλωσι αυτής της ψυχικής του χαράς.
Ίσως-ίσως πολλοί όχι για να ασκηθούν, όχι από ανάγκη να πλουτίσουν τις γνώσεις τους, αλλά από μόνη τη διάθεσι να ζήσουν μέσα στην ωμορφιά ξεκινούν και παν στο βουνό. Για να ιδή κανείς την ανατολή από μια κορυφή πολλά θυσιάζει. Μετά όμως γυρίζει πλημυρισμένος από ευχαρίστησι. είναι υπέρτατη η ψυχική του χαρά από την ωραιότητα του φαινομένου. Στην πόλη που έχει γυρίσει με τί διάθεσι και ικανοποίησι διηγειται αυτήν την απόλαυσι!
Άκουσα πολλούς χωρικούς να μας λέγουν με την απλότητά τους: "Να πάτε στην κορυφή πριν βγη ο ήλιος" δηλαδή μη χάσετε την απόλαυσι αυτής της ωμορφιάς.
Ο ψυχικός κόσμος του ορειβάτη μεταπίπτει από συγκίνησι σε συγκίνησι από τις ωμορφιές που προβάλλουν κάθε τόσο γύρω του.
Εδώ η ωραιότητα μιας ρεμματιάς με γέρικα έλατα ή παιγνιδιάρικες οξυές, μ' ένα μυστηριώδικο ημίφως στο βάθος που η φυτεία πυκνώνει.
Πιο πέρα στο προσήλιο: έλατα, οξυές, ρόμπολα λουσμένα στο φως. Χρώματα, τι έντονα! των δένδρων, των βράχων, της γης, των αγριολουλουδιών, των κορυφών πέρα βαθειά, των συννέφων, του ουρανού το γαλάζιο εκείνο το ολοκάθαρο.
Πιο ψηλά που τελειώνει η ζώνη της φυτείας, ένα έλατο ή ένα ρόμπολο ή ένας πρίνος, δένδρο ξεμοναχιασμένο παραδαρμένο και από τον αγώνα του εναντίον των αέρηδων και των άλλων στοιχείων της φύσεως, έχουμε ιδή πόσο διαφορετικό είναι το σχήμα του από τα άλλα δένδρα χαμηλώτερα, πόσο εκείνη η λυπητερή κλίσι του προς τα αντίθετα του Βορριά, που το χτυπά κάθε τόσο, κάνει μια εικόνα που τόσα αισθήματα μας γενά.
Στα ριζά μιας απόκρημνης κορυφής, με πέτρωμα σκούρο-γκρίζο υποβλητικό, ατενίζει ο αναρριχητής την κοφτή-σκληρή μεγαλοπρέπεια - το βλοσυρό το ύφος της κορυφής. Νοιώθει τη μικρότητά του μα πάλλει η ψυχή του γιατί θέλει να κατακτήση την κορυφή αυτή. Μπαίνει στο έργο: Νους, σώμα εργάζονται εντατικά και με τη ψυχική αναπτέρωσι που τον κατέχει, βρίσκεται στο μυτίκι - στην κορυφή. Και νοιώθει τη στιγμή αυτή όλο του το είναι, στο σκίρτημα της ψυχής του από αγαλίασι, από ευχαρίστησι ασύγκριτη μ' άλλη.
Κραδασμός αληθινός της ψυχής του. Τώρα θαυμάζει!
Θαυμάζει το πανόραμα, αγναντεύει τον κόσμο εκεί χαμηλά, ησυχάζει το μάτι του πέρα βαθειά στον ορίζοντα, στα απαλά χρώματα, στους απαλούς τόνους, ευχαριστείται βλέποντας τις ωμορφιές γύρω του κι' ακούοντας το φτερούγισμα του αητού που πετά ψηλότερα, είναι τέλεια ικανοποιημένος.
Στο χειμωνιάτικο βουνό, στο χιόνι πάλι πλημυρίζει του ορειβάτη η ψυχή μ' άλλες συγκινήσεις.
Τί αντίθεσι δυνατή, εδώ το σκούρο γαλάζιο τ' ουρανού με του χιονιού το άσπρο. Φως στο χιόνι, πολύ φως!
Χρώματα πολλά, όλα της ίριδος διαχυμένα από τις ακτίνες του ηλίου. Πλούσιοι τόνοι και σκιές.
Ναι το μάτι βλέπει άπληστα! η ψυχή αγαλλιά!
Και πόσες άλλες ωμορφιές απέριττες του βουνού.
Κορυφές βραχώδεις και κορυφούλες σε χίλια σχήματα. Βράχοι κοφτοί σε τόσους και τόχους χρωματισμούς και αποχρώσεις, πλαγιές ξερές και πράσινες, λιμνούλες, πηγές κρουσταλένιες, καταρράκτες και ποτάμια με γάργαρο νερό, δένδρα λογιών-λογιών με φόρμες λογής-λογής, διάσελα, ρεμματιές ολόδροσες και σάρρες.
Σ' αυτές όλες και του κόσμου των λουλουδιών οι ωμορφιές, τόσες πολλές τόσο ποικίλες που ο Κρυστάλλης με πόθο τις τραγουδά στο "Θέλω" που απευθύνει στον περίφημο ύμνο του προς τη φύση που οι πλούσιες εικόνες της ξετυλίγονται μέσα στο "Σταυραητό" του.
Ωμορφιές αθάνατες - αισθητικά αγαθά!
Η τέχνη ανακοινώνει ψυχικές συγκινήσεις από φυσικά φαινόμενα.
Το βουνό παρέχει άπειρα φυσικά-αισθητικά φαινόμενα που μας συγκινούν.
Δεν μπορεί η Τέχνη να αδιαφορήση γι' αυτά και δεν αδιαφορεί. Ο Καλλιτέχνης δέχεται τις συγκινήσεις. μ' αυτές, με το χαρακτήρα τον τοπικό και τη φόρμα συνθέτει - δημιουργεί.
Το αισθητικό του αυτό δημιούργημα, της συνειδητής ενεργείας που εκδηλώνει τις συγκινήσεις του από το βουνό, είναι το ωραίο εκείνο που και μας συγκινεί και μας τέρπει η ψυχή.
Ο ποιητής μας Κωστής Παλαμάς μας δίδει δημιουργήματα από το βουνό με τη μεγάλη του έκφρασι. Και ο αγαπημένος μας Κώστας Κρυστάλλης με το μεγάλο του πόθο και χαρακτήρα μας έχει αφίσει τραγούδια άφθαστα.
Στη Ζωγραφική και στον πεζό λόγο έχουμε πολλές δημιουργίες με αίσθημα το βουνό.
Ο ζωγράφος Ιθακήσιος σ' όλο του σχεδόν το έργο μας έδωκε όλες τις ωμορφιές, σ' όλες του τις στιγμές, του αθανάτου τούτου βουνού. Είναι ο ζωγράφος-υμνητής του Ολύμπου.
Το ίδιο και ο ζωγράφος Γιολδάσης, γέννημα αυτός του βουνού - είναι από τη Σαμαρίνα - εργάσθηκε πολλούς πίνακές του απ' εδώ, τη Πίνδο, το Πήλιο κτλ.
Και άλλοι ζωγράφοι επί τέσσαρα χρόνια, τελευταία, ένα μήνα κάθε χρόνο, επεδόθηκαν αποκλειστικά στη μελέτη του βουνού σχεδόν σ' όλη την Ελλάδα.
Τελευταία βλέπουμε μ' ευχαρίστησι, σαν ιδεολογία που όλο αυξάνωνται οι οπαδοί, την εξόρμησι του πλήθους στον εκδρομισμό, στο ύπαιθρο και σιγά-σιγά και προς τις κορυφές.
Ο πολύς κόσμος πρέπει να κάνη κτήμα του τα ωφελήματα του βουνού: Για την εξυγίανσί του, για τη ψυχική του διάπλασι, για την εξευγένησι του χαρακτήρα του, για τη τέρψι του. Το βουνό είναι ανάγκη των ανθρώπων. Το βουνό είναι εκείνο που ξεκουράζει το νου, την ψυχή, το σώμα από το μόχθο, τη βίαιη σκέψι της βιοπάλης, από το θόρυβο, τον εκνευρισμό. Το βουνό είναι που απολυτρώνει τον ψυχικό κόσμο του ατόμου. Το βουνό είναι η ανεξάντλητη αισθητική πηγή.
Εδώ η Τέχνη σαν μέσο πνευματικής (ψυχικής) επικοινωνίας, μεταξύ των ανθρώπων θα παίξει κύριο ρόλο για τη διάδοση των αρετών του βουνού.
Οι προσπάθειες του Ε.Ο.Σ είναι άριστες, ακόμα και η απόφασί του με την ευκαιρία του Συνεδρίου τούτου να διοργανώση εις Αθήνας έκθεσι ζωγραφικής με θέμα το βουνό. Στις προσπάθειες αυτές να δίνεται όλη η δυνατή σοβαρότητα και ζήλος.
Εκθέσεις ζωγραφικής, τέτοιες, όχι μόνο στας Αθήνας αλλά και στην άλλη Ελλάδα να διοργανώνονται συχνά. Έτσι και οι καλλιτέχνες θα παραδειγματίζονται και θα ελκύονται προς το βουνό.

< αρχική σελίδα