Εφημερίδα: Περιβαλλοντική Κέρκυρα

Αριθμός 1/03

Ιανουάριος 2003

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ

   Είναι πια φανερό σε όλους το ότι στις κοινωνίες της ελεύθερης αγοράς (ασυδοσία αγοράς;) στις χώρες   του   Βορρά,   οι   δείκτες κατανάλωσης της πλειοψηφίας των μαζών ανέβηκαν έχοντας παράλληλα αυτές οι χώρες επιδεινώσει τη θέση του Τρίτου Κόσμου, καταστρέφοντας με τα λεγόμενα "Προγράμματα Ανάπτυξης" που τους εξάγουν, τον παραγωγικό ιστό των παραδοσιακών  τους  κοινωνιών.  Η ποιότητα όμως διαβίωσης και κυρίως των αγαθών, που αποτελούν τις βασικές ανάγκες του ανθρώπου α9νερό και τρόφιμα), τείνει να εκμηδενιστεί.

Αν σταθούμε στις χώρες ειδικά της Ευρώπης,  που σήμερα είναι και το σπίτι μας, θα δούμε ότι οι περισ­σότεροι προχωρήσαμε σε μια υπερεθνική ένωση, που είναι η Ε.Ε., προτού ολο­κληρώσουμε την Εθνική μας Οικονομική Αυτονο­μία και Ανάπτυξη, χρη­σιμοποιώντας τα συγκρι­τικά μας πλεονεκτήματα.

Γιατί για να περάσεις σε Υπερεθνικές Ενώσεις εί­ναι απαραίτητο να συγκρο­τείσαι πρώτα σε Έθνος. Αλλιώς το διεθνές εμπόριο και τα υπερεθνικά μονο­πώλια σε ισοπεδώνουν ευ­κολότερα; και χωρίς να βρουν καμιά αντίσταση.

Και μιας και κάθε χώρα διαθέτει εκτός των άλλων και ένα μεγάλο φυσικό θησαυρό, την γενετική ποικιλότητα, δηλαδή ποικι­λία λαχανικών και φρού­των, καθώς και σπάνια είδη ζώων, προσαρμοσμέ­να όλα στις κλιματικές συνθήκες κάθε χώρας, με την έλευση των μονοπω­λίων βλέπουμε τις ποικι­λίες που κληροδοτήθηκαν από γενιά σε γενιά, να εγκαταλείπονται, χάρη του φτηνού σπόρου που αγο­ράζει ο αγρότης από το μαγαζί. Με λίγα λόγια η ανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου σπόρων χτυπάει τις ποικιλίες που ήταν προσαρμοσμένες στις ειδι­κές ανάγκες της περιοχής και έτσι καλλιεργούμενες ποικιλίες προϊόντων, επί­πονης προσπάθειας αιώ­νων, κινδυνεύουν σοβαρά από ολοσχερή εξαφάνιση.

Οι παραδοσιακοί γεωρ­γοί είχαν φτάσει με τον καιρό να έχουν μια ποικι­λία για σχεδόν κάθε ανά­γκη, π.χ. μια ποικιλία που θα την φύτευαν αν προ­βλεπόταν ξηρασία ή μια ποικιλία που θα άντεχε σε κάποια αρρώστια.

Ήξεραν πως να απομο­νώσουν κάποιο επιθυμητό χαρακτηριστικό. Όταν όμως οι  Εταιρείες  Σπόρων δημιούργησαν τα υβρίδια, ανθεκτικά μεν στα ζιζανιο­κτόνα και στα λιπάσματα, αλλά με άλλες απαιτήσεις (π.χ. συνεχές πότισμα) φρόντισαν να έχουν το α­ποκλειστικό δικαίωμα εκ­μετάλλευσης τους (the patenting of plants) και σαν να μην έφτανε μόνο αυτό, η Ε.Ε. κατάρτισε κατάλογο ποικιλιών που επιτρέπονται να πωλού­νται στις χώρες-μέλη.

Έτσι ποικιλίες που δεν είναι υβρίδια, όλο και πε­ρισσότερες αποκλείονται από τον κατάλογο. Επίσης και χωριάτικες ποικιλίες που αδυνατούν να ορι­στούν, ποικιλίες που δεν αντέχουν στη μεταφορά και δεν μπορεί το προϊόν τους να μαζευτεί με μη­χανές, όπως οι παλιές Ελ­ληνικές τομάτες, που ήταν μεν πεντανόστιμες, αλλά δεν άντεχαν στην μετα­φορά, εν αντιθέσει με τις σημερινές τομάτες υβρίδια με την χοντρή φλούδα.

Προβλέπεται δυστυχώς ότι το 90% των παραδο­σιακών Ευρωπαϊκών ποι­κιλιών θα εξαφανιστεί και η κατάσταση θα γίνει μη αναστρέψιμη. Ήδη οι παραδοσιακές ποικιλίες εξαφανίστηκαν από τη Γερμανία και στην Αγγλία έχουν εξαφανιστεί από την αγορά 1500 ποικιλίες.

Τι θα μπορούσαμε να αντιτάξουμε απέναντι σ' αυτή τη γιγάντια εκστρα­τεία των Εταιρειών Σπό­ρων, που θέλουν να θέσουν υπό τον έλεγχο τους το φυτικό βασίλειο της βιοποικιλότητας; Όταν μά­λιστα η ίδια εταιρεία που έχει πατεντάρει το υβρίδιο, που γενεές ολόκληρες γεωργών είχαν παλέψει να απομονώσουν το συγκε­κριμένο  γονίδιο τους, πουλάει και το ζιζανι­οκτόνο που αντέχει το φυτό όπως και τα ανάλογα λιπάσματα; Και δεν είναι μόνο οι γεωργικές ποικι­λίες που κινδυνεύουν να πατενταριστούν  παγκό­σμια μέσο της ΟΑΤΤ, αλλά όλη η γενετική ποικιλότητα του πλανήτη. Αλλά το χειρότερο θα είναι όσον αφορά την τροφή μας, ότι όχι μόνο τα υβρίδια θα είναι κάποτε πανάκριβα, αλλά και το ότι όταν μια χώρα δεν ελέγχει τους δικούς της σπόρους, είναι καταδικασμένη σε πολιτική και οικονομική
εξάρτηση.

Όμως ελπίδα δεν χάθηκε. Εδώ και μερικά χρόνια έχουν δημιου­ργηθεί ομάδες πολιτικών σε διάφορες χώρες, όπως η Γερμανία,   η   Τσεχο­σλοβακία κ.ά. που ασχο­λούνται με την διάσωση των σπόρων και γενικά της αγροτικής παράδοσης.

Αυτές οι οργανώσεις είναι ομάδες ερασιτεχνών καλλιεργητών, που ανταλ­λάσσουν  μεταξύ  τους σπόρους και προωθούν το θέμα της βιοποικιλότητας. Η οργάνωση Seed Savers Exchange στις Η.Π.Α, ήδη συνεργάζεται με κρατικές υπηρεσίες και Τράπεζες Σπόρων, καλλιεργώντας γι αυτές δείγματα σπόρων, που  φυλάσσονται  στα ψυγεία των Τραπεζών. Η συνεισφορά της S.S.E. στη διατήρηση της γενετικής ποικιλότητας στην Αμε­ρική   έχει   αποδειχτεί ζωτικής σημασίας.

Παρόμοιες ομάδες στη Γερμανία και σε άλλες χώρες της Ευρώπης έχουν δραστηριοποιηθεί, συγκε­ντρώνοντας σπόρους, καλλιεργώντας τους και δίνοντας πολύτιμες πληρο­φορίες στους αγρότες και στο ευρύ κοινό.

Εμείς εδώ στην Ελλάδα, όταν θα έχουμε ολοκλη­ρώσει τα αστικοδημοκρατικά μας αιτήματα - προς το παρών ξεφύγαμε από το ντύσιμο και αγοράζουμε αυτοκίνητα - θα αρχίσουμε να ψαχνόμαστε για την ποιότητα ζωής. Ευτυχώς κάτι έχει αρχίσει και κινείται από τους νέους αγρότες πια, αυτούς που μοχθούν στα βιολογικά αγροκτήματα και δεν θεωρούν πολιτικά απαράδεκτο να ασχολούνται με τη γη, παρ' όλη την προσπάθεια-οδηγία της Ε.Ε. για περαι­τέρω μείωση του αγροτι­κού μας πληθυσμού, δημι­ουργώντας την πρώτη Τράπεζα Σπόρων από ντό­πιες ποικιλίες. Ήδη έχουν συγκεντρωθεί σπόροι πά­νω από 2000 ποικιλίες και οι υπεύθυνοι βιοκαλλιεργητές είχαν επισκεφθεί και την Κέρκυρα για να βρουν σπόρους  από  ντόπιες ποικιλίες.