< προηγούμενη σελίδα

Περιοδικό ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ
τεύχος 38, Απρίλιος-Ιούνιος 2001

RIO + 10
Ώρα να αρχίσουμε

Η αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει και έχουν απομείνει λιγότερα από δύο χρόνια. Το 2002, ξεκινάει μια κρίσιμη αναδρομή στην ιστορία της Συνδιάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη που οργανώθηκε στο Rio de Janeiro, στην Βραζιλία. Είναι καιρός να αρχίσουμε κάνοντας μία κατανοητή, ειλικρινή και χρήσιμη ανασκόπηση των τελευταίων δέκα χρόνων.

Μια πρωτοποριακή έκβαση

Η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη κορυφής άφησε ιστορία διότι εστιάστηκε στην κατανόηση ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα του πλανήτη συνδέονται με την οικονομική κατάσταση και τα προβλήματα κοινωνικής δικαιοσύνης. Έδειξε ότι οι κοινωνικές ανάγκες πρέπει να έρθουν σε ισορροπία μεταξύ τους για βιώσιμα αποτελέσματα μακροπρόθεσμα. Έδειξε ότι αν οι άνθρωποι είναι φτωχοί, και οι διεθνείς οικονομίες αδύνατες, το περιβάλλον υποφέρει. Η κακομεταχείριση του περιβάλλοντος και η υπερκατανάλωση των πηγών ενέργειας οδηγεί σε δυστυχία των ανθρώπων και σε παρακμή της οικονομίας. Στη Συνδιάσκεψη επίσης τονίστηκε ότι ακόμη και οι μικρότερες τοπικές δράσεις ή αποφάσεις, καλές ή κακές, έχουν απήχηση ευρέως.
Η Συνδιάσκεψη του Rio de Janeiro υπογράμμισε τον τρόπο που διάφοροι κοινωνικοί, οικονομικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες συνδέονται μεταξύ τους και εναλλάσσονται. Αναγνώρισε τα κρίσιμα στοιχεία της αλλαγής, υποδεικνύοντας ότι η επιτυχία σε ένα τομέα απαιτεί δράση και σε άλλους για να συνεχιστεί επ άπειρον.
Η UNCED διακήρυξε την έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης, ως ένα πραγματοποιήσιμο στόχο για τον καθένα είτε σε τοπικό, εθνικό, περιφερειακό ή διεθνές επίπεδο. Η ολοκληρωμένη και ισορροπημένη οικονομία, κοινωνική και περιβαλλοντική είναι απαραίτητη για τη συνέχιση της ανθρώπινης ζωής στον πλανήτη, και μια τέτοια ολοκληρωμένη προσέγγιση μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν ενώσουμε χέρια και κεφάλια. Αλλά για την επίτευξη της ενοποίησης και ισορροπίας των κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών διαστάσεων θα απαιτηθούν νέοι τρόποι προσέγγισης της παραγωγής και κατανάλωσης, του τρόπου ζωής και δουλειάς, των διαπροσωπικών σχέσεων και του τρόπου λήψης αποφάσεων. Η διακήρυξη της έννοιας της βιώσιμης ανάπτυξης ήταν επαναστατική και όπως όλες οι πρωτότυπες ιδέες έγινε αντικείμενο έντονων συζητήσεων, μεταξύ κυβερνήσεων και μεταξύ κυβερνήσεων και πολιτών, για τον τρόπο με τον οποίο θα επιτευχθεί η βιωσιμότητα.
Το σημαντικότερο επίτευγμα του UNCED ήταν η Agenta 21 - ένα ολοκληρωμένο και ευρύ πρόγραμμα δραστηριοτήτων που απαιτεί νέους τρόπους προσέγγισης στο μέλλον για να πετύχουμε ολοκληρωμένη βιώσιμη ανάπτυξη στον 21 αιώνα. Οι υποδείξεις της κλιμακώνονται από καινούργιους τρόπους εκπαίδευσης, ως νέους τρόπους εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, και νέους τρόπους συμμετοχής στο σχεδιασμό της βιώσιμης οικονομίας. Η φιλοδοξία της Agenta 21 ήταν εκπληκτική, αφού ο στόχος της δεν ήταν τίποτα λιγότερο από ένα κόσμο ασφαλή και δίκαιο όπου μπορείς να ζήσεις με αξιοπρέπεια.
Τι έχει πραγματοποιηθεί από το 1992; Τι έχουν κάνει μέχρι στιγμής οι συμμετέχουσες χώρες για την εφαρμογή της Agenda 21; Έχουν υιοθετήσει στρατηγικές βιώσιμης ανάπτυξης όπως συμφωνήθηκε ότι θα γίνει το 2002; Έχουν καθιερώσει τις συνθήκες που αποβλέπουν στο να εμποδίσουν στην απώλεια της βιοποικιλότητας ή να εξασφαλίσουν τα δικαιώματα των γυναικών όπως συμφωνήθηκε το 1992; Και ποιοι νέοι παράγοντες έχουν εμφανιστεί που αλλάζουν την εικόνα; Τι ενδιάμεσες διορθώσεις πρέπει να γίνουν για να πετύχουμε τους στόχους; Σε ποια σημεία πρέπει να επικεντρωθούν περαιτέρω ενέργειες; Είναι καιρός να μάθουμε.

Αξιολογώντας το παρελθόν, σχεδιάζοντας το μέλλον και κερδίζοντας
τους αγώνες

Το Rio +10 θα αποτελέσει μια συνδιάσκεψη κορυφής, το 2002, των κυβερνήσεων όλου του κόσμου, των ευαισθητοποιημένων πολιτών, των οργανώσεων των Ηνωμένων Εθνών, των πολυεθνικών οικονομικών ιδρυμάτων και άλλων σημαντικών παραγόντων όπου θα εκτιμηθούν οι αλλαγές που έγιναν σε παγκόσμιο επίπεδο από την συνδιάσκεψη κορυφής του 1992. Η συζήτηση θα εξετάσει συγκεκριμένα περιβαλλοντικά θέματα (δάση, ωκεανοί, κλίμα, ενέργεια, νερό κ.α.) καθώς επίσης και διατομεακά πεδία όπως οικονομικές συνθήκες, νέες τεχνολογίες και παγκοσμιοποίηση.
Η συνδιάσκεψη θα εξετάσει πλήρως την επίδραση της επανάστασης στην τεχνολογία, στη βιολογία, και στην επικοινωνία όπου έχει αλλάξει τον κόσμο από το 1992, ενώ δεν θα παραβλεφθεί το γεγονός ότι ένα στα έξι άτομα της γης δεν έχει ακόμα πρόσβαση σε τηλέφωνο. Επίσης θα εκτιμηθεί η συμμετοχή στο μέλλον των νέων οικονομικών εργαλείων, της λειτουργίας των διεθνών οικονομικών ιδρυμάτων και της αγοράς.

Προετοιμασία για το JOHANNESBURG 2002

Προκειμένου να υπάρξει καλύτερη προετοιμασία για τη Διάσκεψη Κορυφής τυ Johannesburg που θα γίνει το 2002, ακολουθούνται κάποιες προπαρασκευαστικές διαδικασίες σε περιφερειακό άλλα και σε εθνικό επίπεδο.
Η προετοιμασία σε περιφερειακό επίπεδο γίνεται σε 5 ομάδες χωρών:
- Αφρική
- Ασία - Ειρηνικός
- Ευρώπη και Βόρεια Αμερική
- Λατινική Αμερική και Καραϊβική
- Δυτική Ασία
Διαδικασίες προετοιμασίας σε εθνικό επίπεδο λειτουργούν σε 32 χώρες.
Η προετοιμασία σε περιφερειακό επίπεδο περιλαμβάνει τα ακόλουθα κύρια θέματα:

1. Εκτίμηση της προόδου στις περιφέρειες, λαμβάνοντας υπόψη διεθνής αναφορές και το προφίλ κάθε χώρας. Αυτό θα περιλαμβάνει:
   - Κύρια επιτεύγματα στην περιφέρεια μετά τη συνδιάσκεψη τη UNCED για την εφαρμογή της Agenda 2001 καθώς και κάθε σημαντική τοπική, περιφερειακή και διεθνή πρωτοβουλία που στοχεύει στη βιώσιμη ανάπτυξη.
   - Προοπτικές και προβλήματα που αντιμετωπίζει η περιφέρεια συνολικά, αλλά και κάθε χώρα χωριστά.
   - Κοινά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι χώρες της περιφέρειας.
   - συγκεκριμένα προβλήματα που αντιμετωπίζει η περιφέρεια (ή οι υποπεριφέρειες)
   - προβλήματα που απορρέουν από την παγκόσμια ανάπτυξη και την αλλαγή των συνθηκών
   - Νέες πρωτοβουλίες και δεσμεύσεις μεταξύ περιφερειών και των υποπεριφερειών τους στην εξάλειψη των προβλημάτων και την ενθάρρυνση περαιτέρω εξέλιξης.
2. Ευκαιρίες για δράση και διάλογο ανάμεσα στις κυριότερες ομάδες και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς.
3. Ανταλλαγή εμπειριών και ευκαιρίες για καλύτερη προετοιμασία και κατανόηση των ανησυχιών και των θέσεων των εμπλεκόμενων χωρών.
4. Προετοιμασία περιγράφουν θέσεων οι οποίες θα περιγράφουν θέματα κεντρικής πολιτικής, προτεραιότητες και δράσεις που θα επακολουθήσουν σύμφωνα με τις τοπικές εκτιμήσεις. Αυτές οι θέσεις μπορούν να δημιουργήσουν τη βάση για τη συνεισφορά στη παγκόσμια διακυβερνητική προπαρασκευαστική διαδικασία. Τα κύρια σημεία όπου θα εστιαστούν είναι:
   - Κεντρικά θέματα βιώσιμης ανάπτυξης τα οποία, λαμβάνοντας υπόψη την περιοχή, απαιτούν ιεράρχηση της προσοχής και των δράσεων σε παγκόσμιο επίπεδο.
   - Θέματα τα οποία, ανάλογα με την περιοχή, θα μπορούσαν πιο αποτελεσματικά να εξεταστούν σε επίπεδο περιφέρειας / υποπεριφέρειας.
   - Συγκεκριμένες προτάσεις κάθε περιοχής που σχετίζονται με την ενδυνάμωση και την αύξηση της αποτελεσματικότητας των διεθνών συνεργασιών, συμπεριλαμβανομένων και προτάσεων που αφορούν τοπικά και διεθνή ιδρύματα.

Η Γραμματεία της Επιτροπής των Η.Ε. για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη έχει καλέσει όλες τις χώρες να ιδρύσουν Διεθνείς Προπαρασκευαστικές Επιτροπές. Η Γραμματεία θεωρεί ότι οι Επιτροπές αυτές είναι ένας σημαντικός μηχανισμός για να προωθηθούν διεθνώς οι προετοιμασίες για το 2002 και να ενταθούν οι προσπάθειες για το συντονισμό δραστηριοτήτων βιώσιμης ανάπτυξης. Έχει προταθεί οι Διεθνείς Προπαρασκευαστικές Επιτροπές να απαρτίζονται από αντιπροσώπους κυβερνήσεων, τοπικών αρχών, επαγγελματικές εταιρείες, μεγάλες κοινωνικές ομάδες, μέσα μαζικής ενημέρωσης και άλλους φορείς, όπως τοπικά γραφεία σχετικά με Οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών. Οι Διεθνείς Προπαρασκευαστικές Επιτροπές πρόκειται να δεσμευτούν σε δύο βασικά πεδία:

1. Να αναλάβουν τις εθνικές ανασκοπήσεις / εκτιμήσεις, και
2. Να ευαισθητοποιήσουν και να κινητοποιήσουν τους ενδιαφερόμενους φορείς σε εθνικό και τοπικό επίπεδο.

Σε χώρες όπου ήδη υπάρχει, το Εθνικό Συμβούλιο γι τη Βιώσιμη Ανάπτυξη αναμένεται να αποτελέσει τον κύριο προπαρασκευαστικό μηχανισμό, ιδιαίτερα στα πλαίσια της παροχής συμβουλών στους ενδιαφερόμενους φορείς.
Η εθνική προπαρασκευαστική διαδικασία θα περιλαμβάνει επίσης ανεξάρτητους συμβουλευτικούς φορείς με ευρύ φάσμα πολιτικών κοινωνικών δραστηριοτήτων.

< προηγούμενη σελίδα