Φανή Δημητρακούδη

Χαρά και ανακούφιση έφερε η ομόφωνη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας να διασωθεί το Κάβο Σίδερο από τα σχέδια τουριστικής άλωσης και καταστροφής του που είχαν καταστρωθεί με τις ευλογίες του κράτους, της Εκκλησίας και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Μια ιστορικής σημασίας απόφαση που παγώνει για χρόνια τις επενδυτικές διαθέσεις για «αξιοποίηση και ανάπτυξη» της  Χερσονήσου Τοπλού στην βορειοανατολική Κρήτη, χαρακτηρισμένης ως περιοχή ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους και ενταγμένης στο δίκτυο ΝATURA. Ο προσφυγή 294 πολιτών στο ΣτΕ στόχευε στην ακύρωση της σκανδαλώδους υπουργικής απόφασης που ενέκρινε τους περιβαλλοντικούς όρους για την μεγαλύτερη ίσως τουριστική επένδυση στη Μεσόγειο: τη δημιουργία έξι τουριστικών χωριών δυναμικότητας 7000 κλινών, τριών γηπέδων γκολφ, συνεδριακού κέντρου, 730 πισινών, εργοστασίου αφαλάτωσης, δύο μονάδων επεξεργασίας υγρών αποβλήτων και άλλων εγκαταστάσεων σε έκταση 26000 στρεμμάτων. Την πρόσκληση για αξιοποίηση της περιοχής είχε κάνει δημοσίως η Μονή Τοπλού, έχοντας την κυριότητα της χερσονήσου Κάβο Σίδερο από τον 18ο αιώνα με σουλτανικό φιρμάνι. Η πρώτη προσπάθεια εκποίησης της περιοχής χρονολογείται από τη δεκαετία του 1970, όταν ο τότε μητροπολίτης συνέλαβε την ιδέα ανοικοδόμησης ξενοδοχείου στο Φοινικόδασος Βάι που εντάσσεται στη χερσόνησο. Το 1991 καταστρώνονται τα σχέδια για την εκχώρηση του τόπου στη νεότευκτη αγγλική εταιρία  Loyalward και για το σκοπό αυτό, το Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς, συστήνεται το εκκλησιαστικό ίδρυμα ‘Παναγία Ακρωτηριανή’ στο οποίο η μονή δωρίζει τα 26000 στρέμματα και διορίζει τον ηγούμενο της αντιπρόεδρο του ιδρύματος. Η οριστική σύμβαση με τους Βρετανούς υπογράφεται το 1998, ενώ το 2006 ο κύριος Σουφλιάς, εγκρίνει -όπως ήταν αναμενόμενο- την παντελώς ανεπαρκή μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων η οποία εκπονήθηκε κατά παραγγελία της μητρικής εταιρίας Minoan Group.Η έγκριση αυτή όμως λειτούργησε σαν τη σταγόνα που ξεχειλίζει το ποτήρι καθώς υπήρξε απολύτως τυπική, αόριστη και γενικόλογη, ενώ δεν αξιολογούσε καν τις αρχαιολογικές τοποθεσίες της επίμαχης περιοχής. Έτσι σήμανε η μαχητική κινητοποίηση εκατοντάδων πολιτών ιδιαίτερα στην Κρήτη, με τον συντονισμό των περιβαλλοντικών οργανώσεων του νησιού αλλά και τη στήριξη του αγώνα τους στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Αίτημα όλων η εύθραυστη και μοναδική εσχατιά της Κρήτης στο βορειοανατολικό άκρο της, άγρια, άνυδρη και βραχώδης να μην πέσει θύμα καταστροφικής εμπορικής εκμετάλλευσης. Το αίτημα προσυπέγραψε ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος ο οποίος χαρακτήρισε ευθαρσώς το όλο σχέδιο ‘τέρας’ τηρώντας σαφείς αποστάσεις από την Εκκλησία της Ελλάδος. Με σύνθημα «Σώστε το Κρητικό Τοπίο» ο Oliver Rackham, επίτιμος καθηγητής ιστορικής οικολογίας στο Cambridge και η Jennifer Moody, επιστημονικός συνεργάτης στο Πανεπιστήμιο του Τέξας, συγγραφείς του βιβλίου «Η δημιουργία του Κρητικού τοπίου», πρωτοστάτησαν στη διεθνή εκστρατεία συλλογής υπογραφών εναντίον των σχεδίων επένδυσης στο Κάβο Σίδερο. Η πρωτοβουλία τους συγκέντρωσε περισσότερες από 10000 υπογραφές ενώ συνέβαλε να αναδειχτεί ο οικολογικός, ιστορικός και αρχαιολογικός πλούτος της περιοχής. «Αν είναι να καταστρέψετε ένα τόπο, ας το κάνετε για κάποιο σοβαρό λόγο, όχι απλά για να παίξετε γκολφ». «Καταστρέψτε την Κρήτη και θα καταστρέψετε τη συλλογική ταυτότητα της ανθρωπότητας» είναι δύο εύστοχα σχόλια /εκκλήσεις για την επιχειρούμενη «αξιοποίηση» που δημοσιεύτηκαν στο διαδίκτυο.

Παραμένει θλιβερή η σπουδή με την οποία η πλειοψηφία της ΤΕΔΚ Λασιθίου {με εξαίρεση τον δήμαρχο Αγίου Νικολάου) ανταποκρίθηκε στο αίτημα του Μητροπολίτη Ιεράπετρας και Σητείας και του ιδρύματος ‘Παναγία Ακρωτηριανή’ να υπερασπιστούν ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας την προσβληθείσα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Ο μητροπολίτης έκανε λόγο για «οικολογικές ομάδες και άτομα εκτός περιοχής που εξυπηρετούν ξένα συμφέροντα», ενώ ο δήμαρχος Σητείας μέλος του Δ.Σ του παραπάνω ιδρύματος επιχείρησε ανεπιτυχώς να διοργανώσει λαϊκή συνέλευση με θέμα «την αντιμετώπιση της προσπάθειας ακύρωσης επενδύσεων και περιθωριοποίησης της Σητείας».

Την άμεση παρέμβαση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου στην υπόθεση είχε ζητήσει τον περασμένο Νοέμβριο ο Αλέκος Αλαβάνος, επισημαίνοντας ότι προέκυπταν  σοβαρές ενδείξεις αδιαφάνειας και διαφθοράς, πολλαπλές παραβάσεις της ελληνικής νομοθεσίας και βαρύτατες ευθύνες φυσικών προσώπων και κρατικών οργάνων.

Ήδη σε εξέλιξη βρίσκεται η εισαγγελική έρευνα για το ποινικό μέρος της υπόθεσης προκειμένου να διαπιστωθεί εάν προκύπτουν στοιχεία για τη διάπραξη κακουργηματικών πράξεων, όπως απάτη σε βάρος του Δημοσίου εκ μέρους της Μονής Τοπλού, συνέργια σε απάτη από δασικούς υπαλλήλους και πραγματογνώμονες, ψευδής βεβαίωση υπαλλήλων της δασικής υπηρεσίας και ηθική αυτουργία σε ψευδείς βεβαιώσεις εκ μέρους της Μονής. Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Γιώργος Σανιδάς στο κείμενο της παραγγελίας του, αφήνει μάλιστα να εννοηθεί ότι ενέχονται και βουλευτές οι οποίοι εξυπηρετούσαν συμφέροντα της Μονής, επηρεάζοντας πραγματογνώμονες και υπαλλήλους του Δημοσίου.

Στην εισήγηση της προς την ολομέλεια του ΣτΕ, η Σύμβουλος Επικρατείας Κατερίνα Χριστοφορίδου διαπιστώνει σοβαρές πλημμέλειες στις περιβαλλοντικές μελέτες που είχαν εγκριθεί, καθώς δεν είχε προηγηθεί πρόβλεψη οργανωμένης δραστηριότητας με βάση χωροταξικό σχεδιασμό. Επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη περιοχή προορίζεται αποκλειστικά για ήπια τουριστική ανάπτυξη και μόνο στο αναγκαίο μέτρο, αντίθετα προς την προβλεπόμενη που αποτελεί εντατική τουριστική ανάπτυξη. Επίσης αντιτάσσεται στο σχέδιο δημιουργίας εργοστασίου αφαλάτωσης υπογραμμίζοντας ότι αυτό θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στο ευαίσθητο οικοσύστημα των ακτών, ενώ εκφράζει αμφιβολίες για τη νομιμότητα της χωροθέτησης γηπέδων γκολφ καθώς αλλοιώνουν την αισθητική και τη φυσιογνωμία του τόπου.

Η ακυρωτική απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας συνιστά σημαντική δικαίωση για όλους όσοι αγωνίστηκαν προκειμένου να αποτραπούν τα σχέδια αφανισμού της οικολογικά εύθραυστης χερσονήσου Σίδερο. Ωστόσο δεν υπάρχει η πολυτέλεια να εφησυχάζουμε όταν η ίδια η πολιτεία δείχνει εγκληματική αδιαφορία για τις προστατευόμενες περιοχές της χώρας και ενίοτε συνεργεί με τα ποικιλώνυμα  επιχειρηματικά συμφέροντα, παραβιάζοντας τους νόμους, ξεπουλώντας τη φυσική κληρονομιά και το μέλλον μας, προσβλέποντας σε πρόσκαιρα και ιδιοτελή οφέλη.

Δαίμων της Οικολογίας,

τ. 93, 5/09