|
|
| Σωκράτους Α. Καλογερέα (Διευθυντού του Σταθμού Ερεύνης Γεωργικής Τεχνολογίας Υπουργείου Γεωργίας), Πρακτικός οδηγός διατηρήσεως τροφών, Αθήναι 1941, σελίδες 164. Μόλις είχε καταληφθεί η χώρα από τους Γερμανούς και τα πρώτα διατροφικό προβλήματα άρχισαν να φαίνονται. Δεν υπήρχε βέβαια η πολυτέλεια της σπατάλης τροφίμων, αλλά αντίθετα η Μεγάλη ανάγκη της αξιοποίησής τους μέχρι το τελευταίο ψίχουλο. Ο συγγραφέας ανταποκρίθηκε αμέσως στην ανάγκη αυτή και εξέδωσε τον παρόντα οδηγό, που υπήρξε άκρως πολύτιμος για την κατοχική περίοδο, αλλά πολλές από τις οδηγίες θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν και σήμερα, στη θέση πολλών πρακτικών που στηρίζονται στη χρήση χημικών συντηρητικών. Μεταξύ των άλλων αναλύονται οι μέθοδοι συντήρησης μέσω της αποξήρανσης, της ψύξης, των ζυμώσεων, του καπνίσματος, της κονσερβοποίησης κλπ., και η παρασκευή και συντήρηση χυμών, ζελέδων, μαρμελάδων, ζακχαροπήκτων, ηδύποτων, η απολύμανση των προϊόντων, η συσκευασία και διατήρηση νωπών και ξηρών καρπών, λαχανικών και, τέλος, παρατίθενται χρήσιμοι πληροφοριακοί πίνακες. |
| Φιλαρετόπουλος Γ., Οδηγός της καλλονής, σελ. 200. Δεν αναφέρεται χρονολογία έκδοσης, αλλά πιθανολογείται ότι κυκλοφόρησε στα τέλη του προηγούμενου αιώνα. Στον πρόλογό του ο συγγραφέας αναφέρει: "Το βιβλίον τούτο προώρισται αποκλειστικώς διά την υγιεινήν και τον καλλωπισμόν του ωραίου φύλου, είνε δε απλώς συντεταγμένον. Φρονώ δε ότι θα πληρώσει κενόν αρκετά επαισθητόν, καθιστάμενον αληθές εγκόλπιον του ωραίου φύλου." Από τα περιεχόμενα του βιβλίου: περί δέρματος, περί σάπωνος, προς διατήρησιν σφικτών σαρκών, περί υγιεινής του προσώπου, περί της υγιεινής των χειλέων, περί υγιεινής και καλλωπισμού της κόμης, περί πολυσαρκίας και συνταγολόγιο για μαλακτικά, λευκαντικά, κατά των ρυτίδων, κακοσμίας του στόματος, κλπ. Συνταγές φυσικές που, οι πιο πολλές, μπορούν να αξιοποιηθούν και σήμερα. |
| Δ. Ν. Γουδής, Μεγαλεία της φύσεως. Εκθέσεων τεύχος Μ΄-ΜΑ΄, εν Αθήναις, εκ του τυπογραφείου Π. Δ. Κυριακού, 1933, σελ. 481-640. Ο Δ.Γ., καθηγητής για 22 χρόνια στο Πρότυπο Κλασικό Γυμνάσιο, στις αρχές του αιώνα, συγκέντρωσε και δημοσίευσε τις εκθέσεις των μαθητών του κατά θέμα -25 τουλάχιστον, τόμοι. Περιγραφές της ανατολής και της δύσης του ηλίου, του φθινοπώρου και της άνοιξης, εκδρομών στην Αγία Παρασκευή, στου Φιλοπάππου, στους πλανήτες, κ.ά. Μεταξύ των εκθέσεων και αυτή με τον τίτλο "Ο Φοίβος ανατέλλων", του μαθητού της Β΄ τάξεως (1914-5) Γεωργίου Γ. Σεφεριάδου (Σεφέρη). Ο Δ.Γ. στο προλογικό του σημείωμα αναφέρει και το εξής καταπληκτικό: "Οι πλείστοι των μαθητών εδήλωσαν ότι δεν είχον επαρκείς παραστάσεις της δύσεως του ηλίου, πολλώ δε μάλλον της ανατολής, το μεν διότι ηγείροντο μετά ταύτην εκ της κλίνης, το δε διότι η πυκνότης των οικοδομών εν Αθήναις δεν επιτρέπει την τελείαν και ακριβήν παρατήρησιν των συνηθεστάτων άλλως φαινομένων τούτων" (!). |
| N.Α. Σπετσιέρη, Πρακτικόν εγχειρίδιον Ποτοποιΐας, επί τη βάσει των σπουδαιοτέρων και νεωτέρων οινολογικών συγγραμμάτων. Βιβλίον αναγκαιότατον εις τους κτηματίας, οινοποιούς, φαρμακοποιούς, κουρείς, κτλ., έκδ. Μιχαήλ Σαλίβερος, 1897, σελ. 174. Ένα πλήρες βιβλίο για την ποτοποιΐα, από την ιστορία της αποστάξεως ώς την παρασκευή όλων των δυνατών ποτών: αρωματικόν ύδωρ, πτητικά έλαια, οινοπνεύματα αρωματικά, ποτά εκλεκτά, ποτά ανώτερα, ποτά τέλεια, ποτά διαφόρων μερών του κόσμου, τεχνικές χρωματισμού, αναμείξεως, διατήρησις των καρπών εντός οινοπνεύματος και σιροπίου, κολόνιες, σιρόπια, "οινόπνευμα εξωφλοίων αμυγδάλων πικρών"… Και αν έχετε απορίες, ο συγγραφεύς γνωστοποιεί ότι εσχημάτισε πρακτικήν τάξιν οινοποιΐας και ποτοποιΐας. "Τα προϊόντα ταύτα δεν συνιστώνται διά ρεκλάμας διότι τοιαύτης δεν κάμνει το κατάστημα Π. Σπετσέρη, αλλά συνιστώνται υπό των ιατρών και ιατρικών εφημερίδων". |
| N. Σ. Κτενιάδη, Οι πρώτοι Ελληνικοί Σιδηρόδρομοι, Πρωτότυπος ιστορική μελέτη, Αθήναι, τυπογραφείον Γ. Η. Καλέργη & Σια, 1936, σελ. 181. Από το 1843, όταν κατατέθηκε το πρώτο σχέδιο για την κατασκευή σιδηροδρόμου που θα συνέδεε Αθήνα - Πειραιά, ώς τις μέρες μας κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι της ιστορίας των μεταφορών, όχι όμως και τόσο στο ρυάκι της σιδηροδρομικής μας ιστορίας. Όλο το ιστορικό της ίδρυσης και της πρώτης φάσης της εξάπλωσης των σιδηροτροχιών στη χώρα μας παραθέτει ο συγγραφέας του παρόντος τόμου ε ισχυρή τεκμηρίωση (έγγραφα, δημοσιεύματα, μελέτες, γεγονότα, μοναδικές φωτογραφίες), αλλά και χαρακτηριστικά γεγονότα (το πρώτο δρομολόγιο, το πρώτο δυστύχημα, παρατράγουδα από εγκαίνια σταθμών κλπ.). |
| Παναγιώτη Κουθασανά, Ενθύμιον Μυκόνου, Σχόλια σε φωτογραφίες (1885-1985), Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης …Πολύ θα το χαρώ να δω κι άλλα πνευματικά έργα ποιότητας για το νησί, μιας και έχομε μπουχτίσει από κακογουστιές και προχειρότητες, έργα που θα αναδεικνύουν την ομορφιά και τον πλούτο της παράδοσης, την ιστορία και τον πολιτισμό του λεηλατημένου τόπου μας, ο οποίος αξίζει το καλύτερο. Τα ζητούμενα είναι κατάρτιση, αγάπη, αφοσίωση κι απλωδωριά για τέτοιου είδους έργα, που ο συγγραφέας και κριτικός ¶ρης Μαραγκόπουλος τα αποκαλεί ²φρούρια μνήμης², ²ημερολόγια αλλοτινού ανθρώπου² και ²γενναία υπενθύμιση της πολιτιστικής μητρίδος². Από 'κει κι έπειτα η στράτα είναι όχι μόνο βατή, αλλά μας ανταμείβει μ' έναν ευφρόσυνο περίπατο. |
| "Ποδηλατική και Αθλητική Επιθεώρησις της Ανατολής", της περιόδου 1 Οκτωβρίου 1898 - Φεβρουάριος 1901. Εικονογραφημένον περιοδικόν, επίσημον όργανον του Ποδηλατικού Συλλόγου Αθηνών (τα 38 πρώτα τεύχη του περιοδικού) Ένα μοναδικό εύρημα με πολύ μεγάλη ποικιλία αθλητικών θεμάτων, για την ιππασία, τη γυμναστική, την κολύμβηση, την ιστιοπλοΐα, το αυτοκίνητο (!), την πυγμαχία, φυσικά για το ποδήλατο, εκδρομικά νέα, περιηγητικά και άλλα. Παρουσιάζονται διάφορα νέα, για την εποχή, αθλήματα, όπως το ποδόσφαιρο, το μπάσκετ, το χόκεϊ, τι κρίκετ, το γκολφ, το Λον - Τένις (!), το Polo - a - Bicyclette, κλπ. Υπάρχουν πολλά κείμενα του Ι. Χρυσάφη, του Α.Γ.Ξ. Τυπάλδου, του Τ. Καρακάλου, του Κ.Α. Οικονομίδου, επιστολές των Δ. Βικέλα, και του βαρώνου Πέτρου δε Κουβερτέν. Το φωτογραφικό υλικό είναι εξαιρετικό και η αισθητική, ιδιαίτερα των πρώτων τευχών, υψηλή. Συνολικά οι σελίδες όλων των τευχών είναι 670, περίπου. |
| Η γυμναστική του κοινού και πλήρους δημοτικού σχολείου, αρρένων και θηλέων, προς χρήσιν των δημοδιδασκάλων αμφοτέρων των φύλλων, υπό Σωτηρίου Πέππα, διευθυντού του κεντρικού γυμναστηρίου (μετά πολλών εικόνων και σχημάτων). Εκδότης Γεώργιος Κασδόνης, 1898, 224 σελίδες αφιερωμένο στον θεμελιωτή της γυμναστικής στην νεώτερη Ελλάδα, Ιωάννη Φωκιανό. Πρόκειται για ένα από τα πρώτα σχολικά βιβλία γυμναστικής που κυκλοφόρησαν στην Ελλάδα. |
| Διάφοροι, 27ο Βιβλιογραφικό Δελτίο. Κυκλοφόρησε από το βιβλιοπωλείο και τις εκδόσεις Παπαδήμα όπου καταγράφονται κατά κατηγορία και με αλφαβητικά σειρά κατά συγγραφέα βιβλία νεότερων και σύγχρονων εκδόσεων, φιλολογικά, λογοτεχνικά, ιστορικά, φιλοσοφικά, παιδαγωγικά, σχολικά βοηθήματα και άλλα έργα Ελλήνων καθώς και ξένων συγγραφέων των τελευταίων εκδόσεων. Το Βιβλιογραφικό Δελτίο είναι ένας κατατοπιστικός οδηγός των εκπαιδευτικών στο παιδαγωγικό και διδακτικό τους έργο, όπως επίσης και του μαθητή, φοιτητή και κάθε βιβλιόφιλου για τη βιβλιογραφική τους ενημέρωση. Το Δελτίο, παρ' όλο το μεγάλο κόστος έκδοσης και αποστολής, επί 27 χρόνια αποστέλλεται δωρεάν σε όλα τα σχολεία και τις βιβλιοθήκες της Ελλάδας και Κύπρου και σε όποιον το ζητήσει. Είναι μια προσφορά του βιβλιοπωλείου και των Εκδόσεων Παπαδήμα στην παιδεία και τον πολιτισμό. Εκδόσεις - Βιβλία Παπαδήμα, Αθήνα 1997 |
| Διάφοροι, Το μελωδικό χωριό, έκδ. Δελφίνι, Πανεπιστημίου 58, 106 78 Αθήνα, τηλ. 3830955, Fax: 33 03175, σελ. 24. Η εικονογράφηση ανήκει στον Σπύρο Δερβενιώτη Για ένα απομακρυσμένο χωριουδάκι μιλά το βιβλίο του Νίκου Μολυβιάτη. Από αυτά που ούτε καλά-καλά ο χάρτης δε δείχνει. Οι κάτοικοί του ζούσαν καλλιεργώντας την εύφορη γη τους με μόνη συντροφιά τα χιλιάδες πουλιά που ξετρέλαιναν με τις μελωδίες τους μικρούς και μεγάλους. Η ζωή στο χωριά θ' αλλάξει όταν γίνει γνωστό. Αμέτρητοι επισκέπτες καταφτάνουν για να απολαύσουν κι αυτοί τα τιτιβίσματα των πουλιών και τα μυρωδάτα φαγητά των νοικοκυριών. Τα χωράφια εγκαταλείπονται και τα σπίτια μετατρέπονται σε ξενώνες. Όμως και τα πουλιά με τη σειρά τους εγκαταλείπουν την περιοχή επειδή θα χάσουν την ησυχία τους και τη δυνατότητα εξασφάλισης της τροφής τους. Έπειτα από λίγο καιρό οι τουρίστες σταματούν να έρχονται στο χωριό κι οι κάτοικοι βρίσκονται σε απόγνωση. Τη λύση θα δώσει αυτό που έκανε μέσα από ένα βιβλίο του γνωστό το χωριό. Ο κύριος Νάσος. Ένας διάσημος συγγραφέας. Οι χωριανοί θα επιστρέψουν στα χωράφια τους προσπαθώντας να τα κάνουν να καρπίσουν πάλι για να επιστρέψουν τα πουλιά και οι... τουρίστες. |
| Σταύρος Ν. Μαγγιώρης, Στα Μονοπάτια της Φύσης και της Βιολογίας, Μια στοχαστική περιπλάνηση στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, στο επιμέρους και το όλον, έκδ. Βασιλείου, σελίδες 188 Όταν έχει πίσω σου κάμποσα χρόνια πανεπιστημιακής διδασκαλίας γνωρίζεις πια ότι "ο καλός επιστήμονας" και "ο καλός δάσκαλος" σπάνια συμπίπτουν στο ίδιο πρόσωπο. Γι' αυτό, ακόμα και όταν το θέμα είναι η βιολογία ("η επιστήμη της ζωής") ο διδακτικός λόγος της συχνά ακούγεται απόμακρος, ψυχρός, πέραν του κόσμου τούτου. Ο διδάκτωρ της βιολογίας Σταύρος Μαγγιώρης αν και ανήκει στο ευτυχές, χαρισματικό κατά τη γνώμη μου είδος: "καλός επιστήμονας-καλός δάσκαλος", έχω την εντύπωση ότι έγραψε ένα βιβλίο για να μην αφήσει τη διδασκαλία της βιολογίας στην υποκειμενική ικανότητα των δασκάλων της. Δεν είναι μόνο ότι αφιερώνει τρυφερά το έργο του στις "νέες και τους νέους, μόνους αρμόδιους… για την απόδραση και την περιπλάνηση στα βάθη της ουσίας του επιμέρους και του όλου", αλλά ήδη, από τον πρόλογό του, αφενός επισημαίνει ένα κρίσιμο κενό της νεοελληνικής εκπαίδευσης και αφετέρου τη σχετική δική του πρόθεση. "Στην Ελλάδα", γράφει, "η Διδακτική της Βιολογίας δεν έχει απασχολήσει ιδιαίτερα όλους και όλες που καλούνται να διδάξουν το μάθημα της Βιολογίας και ελάχιστες προσπάθειες έχουν γίνει προς αυτή την κατεύθυνση". Επείγει, λοιπόν, ένα "ουσιαστικό ²άνοιγμα² του διαλόγου για τη διδασκαλία του μαθήματος της Βιολογίας στη μέση εκπαίδευση". Σε αυτό το ²άνοιγμα² είναι αφιερωμένο το βιβλίο του, έστω και αν, φαινομενικά παραδόξως, θεματολογικά δεν απασχολεί παρά το καταληκτικό κεφάλαιό του. Όμως αυτή η επιλογή δεν είναι τυχαία. Όσοι και όσες αρχίσουν από εκεί την ανάγνωση θα διαπιστώσουν πόση σημασία δίνει ο Μαγγιώρης σε αυτό τον τύπο διδασκαλίας που αποκαλεί και λεπτομερώς αναλύει ως "διαλογικό-διαλεκτικό", σε αντίθεση με τον κυρίαρχο σήμερα "δασκαλοκεντρικό" τύπο. Ο τελευταίος προετοιμάζει ένα μαθητή παθητικό αποδέκτη της καθηγητικής αυθεντίας και αποτελεί το κραυγαλέο ατόπημα μιας αναχρονιστικής εκπαιδευτικής διαδικασίας, το οποίο "καλλιεργείται" στη μέση και -δυστυχώς- "ανθεί" στην ανωτάτη παιδεία, προς μεγάλη ζημία της κριτικής ικανότητας των διδασκομένων και, μακροχρονίως, των ίδιων των δασκάλων τους. Ο Μαγγιώρης εφαρμόζοντας στο ίδιο το βιβλίο του τις διδακτικές του απόψεις, πριν τις εκθέσει, κατεβαίνει από την έδρα και γίνεται "συνερευνητής και συμπαραστάτης των παδιών στη μάθηση" οδοιπορώντας μαζί τους και μαζί μας, στα "μονοπάτια της φύσης και της βιολογίας". Πράγματι, τα δύο τρίτα των περιεχομένων του βιβλίου είναι ένα οδοιπορικό, μια "στοχαστική περιπλάνηση", όπως ο συγγραφέας αποκαλεί με εξομολογητική διάθεση, το διάβημά του σε δύο κόσμους, σε εκείνον της φύσης και στον άλλο της βιολογίας. Να σημειώσω, ως αναγνώστης, την προτίμησή μου για την περιπλάνηση του συγγραφέα στον κόσμο της φύσης. Δεν είναι μόνο ότι περιέχει ορισμένα αυτοβιογραφικά κομμάτια, όπως "Η Σκόπελος, ο κοκκινολαίμης, τα δακράκια", "Στο φως, το νερό και τους ανέμους", "Το Γεράκι του Αιγάλεω" ή το "Εμείς και η ¶ρπυια" (ο λόγος για την εκκεντρική σκυλίτσα της οικογένειας Μαγγιώρη), που αποπνέουν και μεταδίδουν γνήσια συγκίνηση αλλά, συνολικά, σε αυτό τομέρος του βιβλίου του ο νοήμων παρατηρητής Μαγγιώρης, μας υπενθυμίζει πόσο ανέτοιμοι είμαστε, γνωσιολογικά αλλά και συναισθηματικά, να επικοινωνήσουμε με τον φυσικό κόσμο που μας περιβάλλει. Βαδίζοντας, έτσι, κατά Κιούμπρικ "με τα μάτια ερμητικά κλειστά", δεν είναι ανεξήγητη η επιθετικότητα του σύγχρονου ανθρώπου έναντι του περιβάλλοντος, τις συνέπειες της οποίας ο Μαγγιώρης τεκμηριώνει επαρκώς σε άλλο κεφάλαιο. δεν θα συμφωνούσα τόσο ανεπιφύλακτα με το "μεσαίο κεφάλαιο", το οποίο είναι αφιερωμένο στον κόσμο της βιολογίας, και ειδικότερα στην ιστορία της βιολογίας και της οικολογίας. Ο ενθουσιασμός του συγγραφέα, ενώ αποβαίνει υπέρ του έργου του, όταν "περιπλανάται" στον κόσμο της φύσης ή όταν αναλύει τις απόψεις του περί διδακτικής της βιολογίας, εδώ τον παρασύρει σε μια αφηγηματικά κουραστική και λειτουργικά "αντι-παιδαγωγική" παράθεση ονομάτων, εποχών, επιστημονικών επιτευγμάτων και επιστημολογικών τομών. Κατανοώ και τη χρησιμότητα της αναφοράς στην ιστορία της επιστήμης και τη δυσκολία της αλλά το αποτέλεσμα δεν έχει την εκλαϊκευτική αμεσότητα και ευθυβολία που χαρακτηρίζει ένα βιβλίο, όπως τα "Μονοπάτια", το οποίο απευθύνεται κυρίως σε μη ειδικούς αναγνώστες ή, κρίνοντας από το τελευταίο περί διδακτικής κεφάλαιο, σε εκπαιδευτικούς οι οποίοι δεν έχουν τις ειδικές γνώσεις του συγγραφέα, αλλά ένα ζωηρό και, όχι σπάνια, δημιουργικό ενδιαφέρον για την περιβαλλοντική εκπαίδευση. Θα ήθελα να τελειώσω με δυο λόγια για το παρατιθέμενο βιογραφικό σημείωμα του συγγραφέα. Ο Σταύρος Μαγγιώρης έχει μια ενδιαφέρουσα επιστημονκή-επαγγελματική πορεία. Ευτύχησε να έχει δασκάλους σαν τον Β. Κιόρτση και τον Φ. Καφάτο στο Βιολογικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών. Μετά την εκπόνηση της διδακτορικής του διατριβής, υπήρξε βασικός επιστημονικός συνεργάτης του Τομέα Οικολογίας και Ταξινόμησης του Πανεπιστημίου Αθηνών. Από αυτή την άποψη ανήκει στη γενιά που, τις δυο τελευταίες δεκαετίες, μας έμαθε κάτι περισσότερο για τα μεσογειακά οικοσυστήματα. Στη συνέχεια ανέλαβε καθήκοντα επιμόρφωσης των καθηγητών μέσης εκπαίδευσης στη Διδακτική της Βιολογίας στα Π.Ε.Κ. Πειραιά και Ανατολικής Αττικής. Την τελευταία πενταετία, αρθρογραφεί σε έγκυρα επιστημονικά περιοδικά και στον ημερήσιο τύπο, ενώ "παράλληλα", όπως σημειώνει ο ίδιος, "συνεχίζει την ερευνητική του δραστηριότητα". Αυτό το "παράλληλα", σημαίνει ότι η κύρια επαγγελματική του απασχόληση δεν έχει, σήμερα, σχέση με τις σπουδέ και την επιστημονική του εμπειρία. Βέβαια, καμία εργασία δεν είναι υποτιμητική. Πολύ περισσότερο όταν κάποιος έχει υπεύθυνη θέση στην τοπική αυτοδικοίκηση. Όμως, διαβάζοντας το βιβλίο του Σταύρου Μαγγιώρη και συνειδητοποιώντας τα σύνθετα προβλήματα της διδασκαλίας "νέων" μαθημάτων όπως η βιολογία οι απαιτήσεις μιας ορθής περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στα σχολεία μας, δεν μπορώ να συγκρατήσω ορισμένες μελαγχολικές σκέψεις για την "αξιοποίηση" που επιφυλάσσει σε επιστήμονες με ικανότητες και διάθεση προσφοράς η ελληνική πολιτεία και, στην περίπτωση αυτή, τα μανιωδώς "εκσυγχρονιστικά" υπουργεία παιδείας και περιβάλλοντος. Λεωνίδας Λουλούδης "Οικοτοπία", Τεύχος 18 (4/2000) |
| Ευθύμης Παπαδημητρίου, Για μια νέα φιλοσοφία της φύσης, Η πρόκληση της οικολογίας και οι απαντήσεις της φιλοσοφίας, έκδ. Gutenberg, σελίδες 288 Από το ιδιαίτερα ενδιαφέρον βιβλίο αναδημοσιεύουμε μέρος της εισαγωγής… ως μικρό ορεκτικό: Σχετικά με τον προσδιορισμό της έννοιας, του αντικειμένου και των προβλημάτων που καλείται να διερευνήσει μια Φιλοσοφία της Φύσης στην εποχή μας, θα είχαμε να παρατηρήσουμε τα ακόλουθα: Η εποχή κατά την οποία οι φιλόσοφοι με ευκολία έγραφαν βιβλία Περί Φύσεως και διατύπωναν θεωρίες για την ενότητα, τη σκόπιμη διάταξη της φύσης και τη θέση του ανθρώπου μέσα σ' αυτήν, έχουν περάσει ίσως ανεπιστρεπτί. Σήμερα ακόμη και τα κείμενα που αναφέρονται στην ενότητα της φύσης εννοούν κυρίως την ενότητα που προσφέρουν οι έρευνες των φυσικών επιστημών. Όσοι διαπιστώνουν σήμερα την έλλειψη μιας Φιλοσοφίας για τη φύση και αναζητούν τα αίτια της απουσίας της, ανακαλύπτουν σύντομα την παντελή έλλειψη φιλοσοφικής θεμελίωσης όλων των σχετικών προσπαθειών που γίνονται με αφορμή την περιβαλλοντική κρίση και την οικολογική πρόκληση και τη διακοπή κάθε σύνδεσης της σύγχρονης φιλοσοφίας για τη φύση με την ιστορία του κλάδου αυτού της Φιλοσοφίας. Χωρίς τη γνώση όμως της ιστορίας της Φιλοσοφίας της φύσης του παρελθόντος, δεν υπάρχει δυνατότητα συνειδητής αναθεώρησης της κυρίαρχης ανθρωποκεντρικής, ποσοτικής αντίληψης για τη φύση και γίνεται αδύνατη η αναθεώρηση της περιβαλλοντικής πολιτικής και των κοινωνικών πρακτικών που συνεχίζουν την καταστροφική σχέση της βιομηχανικής κοινωνίας με τη φύση. Το Κεφάλαιο ΙΙ αυτής της εργασίας είναι αφιερωμένο για τον λόγο αυτό, σε μια σύντομη προσπάθεια εννοιολογικού προσδιορισμού της φύσης και της ιστορίας της Φιλοσοφίας της φύσης και στην παρουσίαση της άποψης για την ιστορικότητα της έννοιας της φύσης. Τα σημερινά περιβαλλοντικά αδιέξοδα προσφέρουν την ευκαιρία για μια κριτική επανεξέταση της μέχρι τώρα κυρίαρχης αντίληψης για τη φύση και τη δημιουργία μιας νέας Φιλοσοφίας γι' αυτήν που δεν θα περιορίζεται μόνο στην επιστημονική εξέταση αυτού που δεν είναι ανθρώπινο, την ανεξάρτητη από τον άνθρωπο φύση, αλλά και τη φύση που είναι δημιούργημα του ανθρώπου και της τεχνικής του. Χωρίς να τρέφουμε αυταπάτες για τη δυνατότητα της Φιλοσοφίας να συντελέσει στην επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων του πλανήτη μας βραχυπρόθεσμα, πιστεύουμε πάντως ότι μια κριτική, ιστορική προσέγγιση της Φιλοσοφίας θα μπορούσε, ίσως μακροπρόθεσμα, να συμβάλει στην κριτική της ιστορίας της σχέσης του ανθρώπου με τη φύση και των κυρίαρχων κάθε εποχή αντιλήψεων για τη φύση και τη θέση του ανθρώπου απέναντι σε αυτήν. Ο τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος συμπεριφέρεται σήμερα προς τη φύση καθορίζεται, σε μεγάλο βαθμό, από τις αντιλήψεις για τον άνθρωπο και τη φύση που επικρατούσαν τους προηγούμενους αιώνες. Η κριτική αυτών των απόψεων μπορεί να βοηθήσει στην ευκολότερη αναθεώρησή τους. Το Κεφάλαιο ΙΙΙ της εργασίας μας είναι αφιερωμένο στη συνοπτική παρουσίαση της ιστορίας Φιλοσοφίας της φύσης από την Αρχαία Ελληνική Αρχαιότητα μέχρι τον 20ό αιώνα. Το αίτημα για μια Φιλοσοφία της φύσης που να αναθεωρεί ριζικά τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση, τόσο την εξωτερική όσο και την εσωτερική του, απαιτεί επίσης και μια ανασκευή της κυρίαρχης αντίληψης για τη Φιλοσοφία της φύσης ως θεωρητικής φιλοσοφίας του μη-ανθρώπινου κόσμου και την επανένταξη της πρακτικής σχέσης του ανθρώπου προς τη φύση και την αντίληψη της έννοιας της φύσης με ένα νέο φυσιοκεντρικό τρόπο, στον οποίο να είναι δυνατή η αντιμετώπιση και του ανθρώπου ως φύσης. "Οικοτοπία", Τεύχος 18 (4/2000) |
| " Α, Β, Γ Για τα μικρά παιδάκια, έκδ. Ελευθερουδάκη, σελίδες 16, μεγάλου σχήματος". Δεν αναφέρεται χρονολογία έκδοσης, αλλά πιθανότατα είναι της δεκαετίας του '20. Πρόκειται για ένα αλφαβητάριο που απευθύνεται σε παιδιά 5 - 6 χρόνων, που μόλις αρχίζουν να μαθαίνουν τα γράμματα του αλφαβήτου, είναι η πρώτη επαφή με τα 24 γράμματα. Σε κάθε σελίδα υπάρχουν 2 εικόνες, συνολικά 24 εικόνες, μία για κάθε γράμμα του αλφαβήτου, που συνδέεται με ένα ζώο, κάθε φορά. Οι εικόνες είναι έγχρωμες, υπέροχες, εκφραστικές. Μαθαίνουμε το αλφαβητάριο με εικόνες από τη φύση, όπως τα παλιά καλά σχολικά αναγνωστικά. |
| Διάφοροι, "Πέρα από τα όρια" της Οικολογικής Κίνησης Καλαμάτας Η Οικολογική Κίνηση Καλαμάτας κυκλοφορεί σε λίγες μέρες ένα από τα σημαντικότερα βιβλία της παγκόσμιας βιβλιογραφίας με τίτλο "ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΡΙΑ" (Beyond the Limits). Εκδίδεται σε συνεργασία με το WWF και είναι η συνέχεια του βιβλίου "Τα Όρια της Μεγέθυνσης", το οποίο εκδόθηκε πριν είκοσι χρόνια από τη Λέσχη της Ρώμης και αποδείκνυε πως αν οι τάσεις της μεγέθυνσης συνεχίσουν με τους ίδιους ρυθμούς, η ανθρωπότητα θα φτάσει στα όρια της φυσικής μεγέθυνσης πάνω στον πλανήτη μέσα στα επόμενα εκατό χρόνια. "Οικοτοπία", Τεύχος 15 (7-8/1999) |
| Α. Καραγκούνη, Π. Δουγαζής (εικον.), Εγώ η Φώκια Μοναχός, έκδ. Νέοι Ακρίτες και Mom. Εταιρία για τη μελέτη και προστασία της Μεσογειακής Φώκιας Η ιστορία του Θοδωρή, της μικρής φώκιας που γεννήθηκε σε μια σπηλιά στην Αλόννησο. Οι επιστήμονες τον φωνάζουν Φώκια Μοναχός, επειδή το σχήμα του κεφαλιού του μοιάζει με το καπέλο που φορούν οι καθολικοί Μοναχοί, αλλά και επειδή ο Θοδωρή, όπως και οι άλλες φώκιες της Μεσογείου δεν ζουν σε κοπάδια αλλά μόνες τους. Μια τρυφερή ιστορία με όμορφες εικόνες για παιδιά και ευαίσθητους πολίτες. |
| Διάφοροι, Περιβαλλοντικά Ποιήματα! Από μαθητές σχολείων της Β΄ Διεύθυνσης Π.Ε. Αθηνών, Επιμέλεια: Σοφία Περδικάρη Γράφτηκαν από μαθητές Νηπιαγωγείων και Δημοτικών Σχολείων της περιοχής και μιλάνε με τον τρυφερό λόγο μιας τρυφερής ηλικίας. Τα δέντρα κλαίνε Ένας άνθρωπος αδιάφορος περπατάει την ομορφιά της φύσης δεν κοιτάει, ένα σπίρτο ανάβει, το πετάει, πυρκαγιά ξεσπάει. Τα δένδρα καίγονται πονάνε, απεγνωσμένα να σωθούν ζητάνε, οι άνθρωποι αδιάφοροι κοιτάνε λίγοι είναι εκείνοι που πονάνε. Τα δένδρα κλαίνε και πεθαίνουν τους φίλους τους τα ζώα περιμένουν μα και αυτά το σπίτι τους έχουν χάσει μέσα στη λάβα που τα έχει σκεπάσει. Ιωάννα Μαστρομηνά 7ο Δημ. Σχολείο Αμαρουσίου - Τάξη Δ΄2 Επιμέλεια: Ρούβολη Δήμητρα - Δασκάλα |
| Ι. Πήτας, Χορτιάτης, Περιηγητικός Χάρτης Πεζοπορίας και Διαδρομών Στην ανατολική πλευρά της Θεσσαλονίκης δεσπόζει η μορφή του Χορτιάτη. Τον βλέπουμε να ξεπροβάλλει μοναχικός όταν ερχόμαστε είτε από Αθήνα είτε από Καβάλα. Δυστυχώς λίγοι ξέρουν τις ομορφιές που κρύβει αυτό το βουνό και πολύ λιγότεροι τις απολαμβάνουν. Ο κύριος στόχος του χάρτη του Χορτιάτη που πρόσφατα κυκλοφόρησε στα βιβλιοπωλεία είναι να αναδείξει στον πολύ κόσμο τον μεγάλο αυτό άγνωστο και να τον πείσει ότι μπορεί να απολαύσει σχεδόν παρθένα φύση δίπλα στο σπίτι του με απλές και εύκολες πεζοπορίες ή περιηγήσεις και να του δώσει τα σχετικά εφόδια για το σκοπό αυτό. Ο χάρτης του Χορτιάτη με κλίμακα 1:40.000 ελπίζουμε να είναι πολύτιμο βοήθημα για τον περιπατητή αλλά και γενικότερα για τον επισκέπτη της περιοχής. Περιλαμβάνει όλη την ορεινή περιοχή από το Φίλυρο-Λητή-Λαγκαδά μέχρι τα Βασιλικά-Πετροκέρασα-Γαλάτιστα-Ζαγκλιβέρι περιγράφοντας με ικανοποιητική ακρίβεια τους δασικούς, αγροτικούς δρόμους, τα μονοπάτια, τις πηγές, τα ρέματα και τα τοπωνύμια. Περιγράφει 32 διαδρομές για πεζοπορία, μηχανή ή αυτοκίνητο σημαδεμένες με γραμμές διαφορετικών χρωμάτων. Κάθε διαδρομή έχει συνήθως αρχή και τέλος σε μέρος προσβάσιμο με δημόσια συγκοινωνία. Οι διαδρομές διαρκούν συνήθως 1-2 ώρες πεζοπορία, έχουν ελεγχθεί πολλές φορές από τον συγγραφέα και είναι ακριβείς ως προς τον χρόνο, απόσταση και δυσκολία. Τα μονοπάτια που περιγράφουμε είναι δυστυχώς σχεδόν όλα ασημάδευτα. Η μόνη καλά σημαδεμένη διαδρομή είναι αυτή από το χωριό Χορτιάτης μέχρι το καταφύγιο του ΣΕΟ. Θα ήταν πολύ χρήσιμο αν μπορούσαν κάποτε αυτές οι διαδρομές να σηματοδοτηθούν. Ο χάρτης θα συνοδευτεί από βιβλίο που είναι υπό έκδοση και περιγράφει τις διαδρομές, τα ιστορικά, πολιτιστικά, οικολογικά στοιχεία κάθε μιας πεζοπορίας και των περιοχών και χωριών που διασχίζει. "Οικοτοπία", Τεύχος 14 (5-6/1999) |
| Διάφοροι, Η Φωτιά του Προμηθέα, Κείμενα των Lewis Mumford, Lynn White Jr., Jacques Ellul, Eugene Schwartz έκδ. Νησίδες, Επιλογή κειμένων-μετάφραση Ζήσης Σαρίκας, σελ. 146 "Μια συζήτηση με τον Aldous Huxley κατέληγε συχνά σε έναν αλησμόνητο μονόλογο. Έναν χρόνο περίπου πριν θρηνήσουμε τον θάνατό του, τον θυμάμαι που μιλούσε για ένα από τα αγαπημένα του θέματα: την αφύσικη μεταχείριση της φύσης από τον άνθρωπο και τα θλιβερά αποτελέσματά της. Για να εξηγήσει την άποψή του, ανέφερε την επιστροφή του σε μια μικρή κοιλάδα της Αγγλίας, όπου είχε περάσει αρκετούς ευτυχισμένους μήνες όταν ήταν παιδί. Κάποτε το μέρος αποτελούνταν από πανέμορφα χορταριασμένα ξέφωτα? τώρα ήταν σκεπασμένο από άσχημους θάμνους, επειδή τα κουνέλια, τα οποία κρατούσαν ώς τότε υπό έλεγχο μια τέτοια ανάπτυξη, είχαν υποκύψει κατά το μεγαλύτερο μέρος τους σε μια ασθένεια, τη μυξωμάτωση, την οποία είχαν εισαγάγει εσκεμμένα οι τοπικοί αγρότες, προκειμένου να μειώσουν την καταστροφή των καλλιεργειών από τα κουνέλια. Επειδή είμαι λιγάκι άξεστος, δεν μπόρεσα να μείνω άλλο σιωπηλός, έστω κι αν αυτό απέβαινε σε βάρος μιας σπουδαίας ρητορικής. Τον διέκοψα για να υπογραμμίσω ότι το ίδιο το κουνέλι είχε εισαχθεί στην Αγγλία ως κατοικίδιο ζώο το 1176, πιθανόν για να βελτιώσει το διαιτολόγιο της αγροτιάς σε πρωτεΐνες". Lynn White Jr. |
| Γ. Πολυκράτης-Σ. Βασιλόπουλος, Εγκόλπιο τεχνικής ορειβασίας, Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος Αχαρνών Σίγουρα, η πλειοψηφία των αναγνωστών της Οικοτοπίας δεν διαθέτει εξειδικευμένες ορειβατικές ικανότητες. Όμως, το Εγκόλπιο Τεχνικής Ορειβασίας, πέρα από τις πολύτιμες πληροφορίες για όσους θα ήθελαν να μυηθούν στην ορειβασία και στην αναρρίχηση προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα από την πεζοπορία στο "εύκολο βουνό", μας φέρνει κοντά σε ένα πλήθος αθλημάτων βουνού και αθλημάτων "νέας γενιάς" (αλεξίπτωτο πλαγιάς, καγιάκ, ράφτινγκ, ποδήλατο βουνού, κλπ.) τα οποία γίνονται ολοένα και περισσότερο δημοφιλή στις μέρες μας. Το κείμενο εμπλουτίζεται με μεγάλο αριθμό έγχρωμων και ασπρόμαυρων φωτογραφιών, τραβηγμένες από τους ίδιους τους συγγραφείς, καθώς και με 200 κατατοπιστικά σχέδια που βοηθούν σημαντικά στην κατανόηση της θεωρίας και των τεχνικών που αναπτύσσονται στο βιβλίο. |
| Στέλλα Βλαχοπούλου, Το καμένο δάσος, Εικονογράφηση: Νάιτζελ Ρίτσαρντς, έκδ. Κέδρος Στα παλιά παραμύθια τα δάση ήταν δεδομένα και αυτονόητα και η λειτουργία τους ως "βιοτόπων" της Χιονάτης και των 7 νάνων, της Κοκκινοσκουφίτσας, της μαμάς κατσίκας και του Κοντορεβυθούλη, ήταν αδιατάρακτη και αδιαμφισβήτητη… Σήμερα (o tempora, o mores!) τα δάση πλέον καίγονται, εσκεμένα ή απερίσκεπτα και η πόλη είναι Η τσιμεντούπολη… Η αλλαγή ή μετάλλαξη είναι μέγιστη, όμως έστω και σαν τέτοια αδυνατεί να αγγίξει τον βαθύτερο πυρήνα της παιδικής ψυχής και τους "παραμυθαγωγούς" της: Ακόμη και σήμερα το παιδί μπορεί να "ιππεύει" το ελάφι, να συμμετέχει στο "Internet" των άγριων ζώων, να έρχεται πρόσωπο με πρόσωπο με τον κότσυφα και να βλέπει τα δάκρυά του… Το νέο παιδί της νέας παραμυθολογίας που εκφράζει η Στέλλα Βλαχοπούλου είναι πιο στρατευμένο και οικολογικό, πιο "πραγματιστικό" και ενημερωμένο. Σχεδόν ε΄να κριτικό αντι-πρότυπο απέναντι στο παιδί που καταβροχθίζει απλώς ιστορίες διασκευασμένες στα μέτρα του… "Οικοτοπία", Τεύχος 9 (5-6/1998) |
| Αποτελέσματα 401 έως 420 από 440 |
|