Βιβλίοπαρουσίαση
Αποτελέσματα Αναζήτησης

Α. Φιλίνη, Για την Αθήνα, εκδ. Ιδεοκίνηση, 127 σελ. - χρονιά έκδοσης 1998
Μαχητική δημοτική σύμβουλος της πρωτεύουσας η Α. Φ., ασχολείται και αγωνίζεται πολλά χρόνια για τα προβλήματά της πολύπαθης πόλης. Οι εμπειρίες της, τα βιώματά της, οι απόψεις της, αποτυπώνονταν κατά καιρούς στις συνεδριάσεις του Δ.Σ., σε συγκεντρώσεις, αλλά και σε συγκροτημένα κείμενα. 17 από αυτά, που δημοσιεύτηκαν σε διάφορα έντυπα, μεταξύ 1991 και 1998, συγκεντρώθηκαν σε έναν ευσύνοπτο τόμο, χωρισμένα σε 6 ενότητες, εμπλουτισμένα με σχέδια, φωτογραφίες και χάρτες.
Μ. Χάϊντεγγερ, Διαμονές. Το Ταξίδι στην Ελλάδα. Εκδ. Κριτική, 108 σελ. - χρονιά έκδοσης 1998
Ο Μ.Χ. επισκέφθηκε την Ελλάδα το 1962, επιδιώκοντας "να προσεγγίσει τα τοπία με φιλοσοφικό τρόπο", όπως σημειώνει στο πρόλογό του ο μεταφραστής του έργου Γ. Φαράκλας. " Η λέξη διαμονή δηλώνει ότι το ταξίδι προσεγγίζει τα τοπία στοχαστικά". Ξεκινάει από τη Βενετία, η οποία "κατάντησε αντικείμενο ιστορικής σπουδής,…χώρος που τον λυμαίνεται η τουριστική βιομηχανία", και έρχεται να αντικρίσει το θέαμα, που "ούτε λέγει ούτε κρύπτει αλλά σημαίνει / ούτε ξεσκεπάζει ούτε κρύβει αλλά δείχνει" (από το λόγο του Ηράκλειτου για τον δελφικό θεό). Στο βιβλίο υπάρχει και το πρωτότυπο κείμενο στα γερμανικά.
Ν. Σιδηράς, Οργανική λίπανση και αμειψισπορές, σελ. 247, έκδ. ΔΗΩ - χρονιά έκδοσης 1997
Ο συγγραφέας, καθηγητής στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο της Αθήνας, καταθέτει μια ολοκληρωμένη μελέτη για τις βιολογικές δυνατότητες που υπάρχουν για τον σωστό σχεδιασμό μιας σύγχρονης γεωργικής μονάδας. Αναδεικνύει την αμειψισπορά, την ανθεκτικότητα των φυτών και το υγιές έδαφος ως το καθοριστικό τρίπτυχο για μια παραγωγή χαμηλού κόστους και μικρής επιβάρυνσης στο περιβάλλον. Καταγράφει και αναλύει όλα τα είδη των οργανικών λιπαντικών ουσιών (απορρίμματα στάβλων, κομπόστ, χλωρή λίπανση, λίπανση αγρών με άχυρα, ιλύς βιολογικών καθαρισμών) και τη λογική, τη λειτουργικότητα και τις τεχνικές της αμειψισποράς. Ένα σπουδαίο βοήθημα που διευκολύνει την "οικολογική γεωργία" να γίνει, εκτός από μια απλώς επιθυμητή πρακτική, και μια πειστική και εφαρμόσιμη, μαζικά, επιλογή.
Δ. Τσαντίλης (κείμενο), Περιβάλλον και απασχόληση. Προς μια οικολογική φορολογική μεταρρύθμιση, sel. 79, έκδ. Νεφέλη-Greenpeace - χρονιά έκδοσης 1997
Καταστρέφει η οικολογία θέσεις εργασίας;" είναι το αφετηριακό ερώτημα και οι απαντήσεις αναφέρονται στη χρήση οικονομικών εργαλείων και ιδιαίτερα των φορολογικών για να αντιμετωπιστούν ρύπανση και ανεργία. Το βιβλίο αυτό είναι το πρώτο μιας σειράς από συνολικά τέσσερα θέματα (Πράσινες πεδιάδες με σκοτεινό μέλλον, Μεταφορές και περιβάλλον και Αλιεία δίχως μέλλον τα άλλα τρία) που επιμελήθηκε το Ελληνικό Γραφείο της Greenpeace και κυκλοφόρησαν ταυτόχρονα. Κρίσιμα θέματα που απασχολούν τις κοινωνίες σήμερα αλλά δοκιμάζουν και την εμβέλεια των εναλλακτικών προτάσεων της οικολογίας. Οι απαντήσεις που κατατίθενται είναι και συγκροτημένες και πειστικές.
Mc Michael A. J., Ο Πλανήτης σε κρίσιμη καμπή. Μεταβολή του περιβάλλοντος και Ανθρώπινη Υγεία, σελ. 403, Εκδ. Λύχνος - χρονιά έκδοσης 1997
Ο καθηγητής M. A.J., από το τμήμα Υγείας του πληθυσμού του Παν/μίου Αδελαΐδας της Αυστραλίας, εξετάζει την επίδραση των περιβαλλοντικών προβλημάτων στην υγεία του ανθρώπου, μέσα όμως σε ένα ευρύ βιολογικό, ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο. Στις τρεις ενότητες του βιβλίου διερευνάται το εξελικτικό και οικολογικό υπόβαθρο της ανθρώπινης βιολογίας και υγείας, οι πιθανές συνέπειες των κυριότερων περιβαλλοντικών αλλαγών στην υγεία και οι επιπτώσεις στο κοινωνικό σύνολο με τις ευκαιρίες που προσφέρονται για να τις αντιμετωπίσει. Βιβλίο επιστημονικό, συγκροτημένο, ευρύτητα σκέψης και οικολογική αντίληψη και ευαισθησία.
Ομάδα μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου Γοργομύλου Πρέβεζας, Η σημασία της Λαογραφίας. Η Λαογραφία στην περιοχή μας, έκδ. Ταχυδρόμος, σελ. 48, Φιλιππιάδα - χρονιά έκδοσης 1997
Παρά τις επιπτώσεις που η απεργία των εκπαιδευτικών της περσινής περιόδου είχε στην ολοκλήρωση πολλών προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, εν τούτοις πολλές αξιόλογες εργασίες, που ήδη έλαβαν και την μορφή βιβλίου, έρχονται να πιστοποιήσουν την συνεχή εξέλιξη του θεσμού, την μεγάλη συμμετοχή παιδιών και εκπαιδευτικών, αλλά και την ευρεία επιλογή θεμάτων, ιδιαίτερα τοπικού ενδιαφέροντος. Η παρούσα εργασία καταγράφει 1.000 περίπου σοφίες -παροιμίες- που χρησιμοποιούνται στην περιοχή, που ταξινομήθηκαν αλφαβητικά (ίσως η θεματική κατάταξη να ήταν προτιμότερη) και συνοδεύεται από ένα φωτογραφικό άλμπουμ και μια σειρά από σλάϊντς με λαογραφικό υλικό.
Θ. Αραμπατζής (επιστ. Υπεύθυνος), Αγριολούλουδα του Παρθένου Δάσους Δράμας, σελ. 76, έκδ. Οικολογική Κίνηση Δράμας και ΤΕΔΚ Ν. Δράμας - χρονιά έκδοσης 1997
Η μαγεία ενός παρθένου δάσους, από τα ωραιότερα και γοητευτικότερα που διαθέτει η χώρα μας, μέσα από το εκπληκτικό φωτογραφικό υλικό που ο Θ.Α. και ο συνεργάτης του Κ. Βιδάκης παρουσιάζουν σε έναν ιδιαίτερα επιμελημένο τόμο. Η εικόνα και το λιτό πληροφοριακό κείμενο που τη συνοδεύουν διαμορφώνουν μια πληρότητα που δεν χρειάζεται αναλύσεις και κινδυνολογίες για να περάσει το μήνυμα.
Ζ. Παπαναούμ (επιμέλεια), Περιβάλλον και Εκπαίδευση. Συμβολή στην Περιβαλλοντική Ευαισθητοποίηση για τα προβλήματα της Θεσσαλονίκης, έκδ. ΥΠΕΧΩΔΕ Οργανισμός Ρυθμιστικού Θεσ/νίκη, Α.Π.Θ., 309 σ. (+ έγχρωμο φωτογραφικό παράρτημα), Θεσσαλονίκη - χρονιά έκδοσης 1997
Πρόκειται για ένα συλλογικό τόμο, με τη συμμετοχή 23 επιστημόνων, που αναφέρεται στο σύνολο των περιβαλλοντικών προβλημάτων της Θεσ/νίκης. Τα 7 κεφάλαια πραγματεύονται τα θέματα: α) Ρύπανση της Ατμόσφαιρας β) Αυτοκίνητο και Περιβάλλον γ) Βιομηχανική Ρύπανση δ) Ενέργεια και Περιβάλλον ε) Στερεά Απορρίμματα και Απόβλητα στ) Υδάτινα Οικοσυστήματα και ζ) Αστικές Αναπλάσεις και Περιβάλλον. Ο τόμος εκδίδεται στα πλαίσια ενός ευρύτερου προγράμματος με γενικό τίτλο: Περιβάλλον και Εκπαίδευση στη Θεσσαλονίκη.
Α. Σ. Ζάχαρης, Εθνικός Δρυμός. Το Φαράγγι της Σαμαριάς. Γεωγραφία - Οικολογία - Ιστορία - Τουρισμός, έκδ. Μπάστας-Πλέσσας, σελίδες 182 - χρονιά έκδοσης 1997
Το νέο βιβλίο του Α. Ζ. είναι, όπως οι μέχρι τώρα εργασίες του, φροντισμένο, τεκμηριωμένο και πλήρες. Όσοι θέλουν να μάθουν για το θρυλικό Φαράγγι της Σαμαριάς -δασολόγοι, τουρίστες, περιπατητές, άλλοι μελετητές, ιστορικοί, κλπ.- έχουν πλέον ένα πλήρες βοήθημα, που αναφέρεται: στο ευρύτερο φυσικό περιβάλλον της Κρήτης, στα ιστορικά και διαχειριστικά στοιχεία του Δρυμού, τα στοιχεία του φυσικού χώρου, την ιστορία, τη μυθολογία, τη λαογραφία του χώρου, πληροφορίες για τους επισκέπτες και εικόνες, χάρτες και βιβλιογραφία. Έκδοση ιδιαίτερα φροντισμένη εκδοτικά με μόνη παράλειψη τη μη αναγραφή της χρονολογίας έκδοσης.
Π. Τριγάζης, Οι πολίτες απαιτούν, σελ. 234, έκδ. Ελληνικά Γράμματα - χρονιά έκδοσης 1997
Οι εκδόσεις που αναφέρονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά κανόνα αφορούν θέματα, αποφάσεις, νόμους, διεργασίες που προκύπτουν μέσα από τα όργανα της Ε.Ε., από τα κέντρα εξουσίας, αφανή και μη, εθνικά ή διευρωπαϊκά. Ο Π.Τ., ενεργός πολίτης και μέλος πολλών κινημάτων, μας μεταφέρει μιαν άλλη εικόνα της Ευρώπης. Όχι μια αφηρημένη απεικόνιση των εξελίξεων στις κοινωνίες της Ευρώπης γενικά αλλά μέσα από το πλέον ζωντανό και δημιουργικό τμήμα τους, τα κινήματα των πολιτών, κάθε είδους και απόχρωσης. Πολίτες και δικαιώματα, γυναίκες και νέοι, αλληλεγγύη με τη φύση, ρατσισμός και μετανάστες κλπ. Τα εννέα κεφάλαια συμπληρώνονται από ένα ενδιαφέρον και χρήσιμο παράρτημα με κείμενα, νόμους και καταλόγους.
Γ. Σφήκας, Τα ενδημικά φυτά της Ελλάδας, σελ. 128 + 64 με εικόνες, έκδ. Οργάνωση Μέσων Ερμηνείας Περιβάλλοντος - Ανθοφόρος - χρονιά έκδοσης 1997
Με τον καιρό γίνεται πολυγραφέστατος ο Γ.Σ., που έχει ήδη εκδώσει 30 περίπου βιβλία για την ελληνική φύση. Το σύνολο της δουλειάς του είναι αποτέλεσμα της μακροχρόνιας, συστηματικής και βιωματικής σχέσης που έχει αναπτύξει με τον φυσικό μας χώρο. 1.129 είδη και υποείδη καταγράφονται και ταξινομούνται στον παρόντα τόμο, που συνοδεύεται από δεκάδες έγχρωμες φωτογραφίες και πολλές εικόνες διά χειρός, πάντα, Γ.Σ. Η ελληνική χλωρίδα είναι η πιο πλούσια στην Ευρώπη και αυτό το γνωρίζουμε χάρις και στη μοναδική αφοσίωση του Γ.Σ., να μας την μεταφέρει με κείμενα, φωτογραφίες και ζωγραφιές, μέχρι τις βιβλιοθήκες μας.
Γ. Τσούνης (επιμέλεια), Αιτωλοακαρνανία: το φυσικό Πάρκο της Ελλάδας, έκδ. Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αιτωλοακαρνανίας, σελ. 63, Μεσολόγγι - χρονιά έκδοσης 1997
Μία συνολική καταγραφή του φυσικού χώρου του νομού Αιτωλοακαρνανίας (γενικά χαρακτηριστικά, βλάστηση, χλωρίδα, πανίδα και οι σημαντικότερες οικολογικές περιοχές), από αυτές που κάθε περιοχή της χώρας θα ήθελε και θα δικαιούνταν, αλλά που πολύ λίγοι την διαθέτουν. Η συμβολή σ' αυτήν την προσπάθεια την Γ.Τ. είναι ασφαλώς αναντικατάστατη. Προσδίδει στο εγχείρημα την επιστημονική γνώση, την σημαντική εμπειρία (μελετητική και συγγραφική), στοιχεία που συνδέονται με την αγάπη του Γ.Τ. για τον γενέθλιο χώρο. Το βιβλίο έχει πλούσια εικονογράφηση και εκδίδεται με τη συνδρομή του κ. Μαυρέλη, υπεύθυνον Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο νομό.
Α. G. Debns, ¶νθρωπος και φύση στην Αναγέννηση, σελ. 241, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης - χρονιά έκδοσης 1997
Ένα σπουδαίο βιβλίο για όσους γοητεύονται από τη μελέτη της ιστορίας της επιστήμης και ειδικά των φυσικών επιστημών, αλλά και από την αναγεννησιακή ατμόσφαιρα. Συγγραφέας, εκδότης και επιμελητής της έκδοσης (Κ. Γαβρόγλου) εγγυώνται για το τελικό αποτέλεσμα και στα ελληνικά, 7 χρόνια μετά την έκδοσή του από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις του Cambridge. Από τη μεσαιωνική κληρονομιά ώς τη νέα κατανόηση του κόσμου μέσω της φύσης -της φυσικής και της χημείας και μέχρι την Επιστημονική Επανάσταση. Από το μυστικισμό των αλχημιστών ώς τον ουμανισμό, την ιατρική και τις άλλες επιστήμες.
Η. Ευθυμιόπουλος, Σ. Ψωμάς (κείμενο), Οι βιώσιμες πόλεις. Προτάσεις για μία οικολογική διαχείριση του αστικού περιβάλλοντος, σελ. 81, έκδ. Νεφέλη - Greenpeace - χρονιά έκδοσης 1997
Στη σειρά των ενημερωτικών εκδόσεων της Greenpeace για επίκαιρα θέματα του περιβάλλοντος, κυκλοφόρησαν δύο ακόμη βιβλία, Οι βιώσιμες πόλεις και η βόμβα του κλίματος (τα προηγούμενα 5 έχουν παρουσιαστεί σε προηγούμενο τεύχος της "Νέας Οικολογίας"). Μελέτες άκρως κατατοπιστικές για κάθε ενδιαφερόμενο. Τα κεφάλαια: Πεζότοποι και λιγότερα αυτοκίνητα, Καθαρές κιλοβατώρες, Πράσινο και φύση στην πόλη, Νερό: τι προσέχουμε και τι έχουμε, Χωματερές ή ανακύκλωση, Πόλεις χωρίς τοξικά, Ο καθαρισμός των αποβλήτων, Το παράδειγμα μίας μικρής πόλης (Ροσφόρ Γαλλίας).
Ν. Μολυβιάτης, Μαθήματα στο πράσινο, Οικολογία για παιδιά ηλικίας 8-13 χρονών, 174 σελ, έκδ. Σαββάλας - χρονιά έκδοσης 1997
Τα παιδικά βιβλία που αυτοκαλούνται ως οικολογικά, βρίθουν στην αγορά. Το να χρησιμοποιείς, όμως, απλώς ζώα ως ήρωες μίας ιστορίας ή να τοποθετείς το παραμύθι μέσα σε ένα δάσος, δεν καθαγιάζει την ουσία και το περιεχόμενο. Ο τακτικός συνεργάτης της "Νέας Οικολογίας" Νίκος Μολυβιάτης συγκέντρωσε σε 28 ενότητες, οτιδήποτε σχετίζεται με τη φύση, το περιβάλλον, τη ρύπανση, τα κτίρια, κλπ. Με πληροφορίες, εικόνες, ερωτήσεις, σταυρόλεξα, τεστ και οτιδήποτε μπορεί να καταστήσει ένα βιβλίο ενδιαφέρον, προσιτό αλλά ταυτόχρονα και εύστοχο επί της ουσίας, και στηριγμένο σε οικολογικές αξίες και αρχές.
Σ. Αδαμαντιάδου, Ν. Κατσίκας (μελέτη και επιμέλεια), Γνωρίζοντας τους υγροτόπους. Δέλτα ποταμού Έβρου, σελ. 48, έκδ. ΥΠΕΧΩΔΕ-ΟΜ.ΕΠΕ - χρονιά έκδοσης 1997
Μία σειρά εκδόσεων που αφορούν σημαντικές φυσικές περιοχές του ελλαδικού χώρου. Επιστημονικά, αισθητικά και εκδοτικά άρτιες, δίνουν μία ευσύνοπτη και τεκμηριωμένη εικόνα για τις πιο όμορφες και πιο ευαίσθητες από τις προστατευόμενες περιοχές. Δύο τόμοι είχαν κυκλοφορήσει το 1995 και τώρα προστέθηκαν ακόμη επτά. Πίνακες, στοιχεία, χάρτες, φωτογραφίες, εικόνες και, φυσικά, κείμενα που συνθέτουν μία πλήρη εικόνα της κάθε περιοχής.
Διάφοροι, Ετήσιος Οδηγός 1997. Σύγχρονη Ιατρική και Εναλλακτικές Θεραπείες. Σύγχρονες τάσεις, εναλλακτικές προσεγγίσεις και συμπληρωματικές τεχνικές στην θεραπεία, έκδ. Κέντρο Εναλλακτικής Ενημέρωσης, σελίδες 142 - χρονιά έκδοσης 1997
Μέσα από τις σελίδες του Οδηγού ξεδιπλώνεται ένας ολόκληρος κόσμος "εναλλακτικής θεραπείας" που σχεδόν δεν φανταζόμαστε ότι υπάρχει. Εκτός από τις γνωστές, ομοιοπαθητική, φυτοθεραπεία, βελονισμός, κλπ., παρουσιάζονται και οι λιγότερο γνωστές, χρωματοθεραπεία, χοροθεραπεία, ιριδολογία, συναλλακτική ανάλυση και πολλές, πολλές άλλες -περίπου 50. Υπάρχουν εισαγωγικά άρθρα για την κάθε μία και οδηγός αγοράς. Φροντισμένη και κατατοπιστική έκδοση, χωρίς βεβαίως να μπορεί να εγγυηθεί εύκολα για το σύνολο των μεθόδων και όσων προτείνουν τις αντίστοιχες θεραπείες.
Murray Bookchin, Ο μύθος του υπερπληθυσμού, Ελεύθερος Τύπος, μετ. Σπύρος Κοτρώτσιος, Αθήνα - χρονιά έκδοσης 1997
Πρίν λίγο καιρό, φίλοι και συνεργάτες από το χώρο της οικολογίας, εξέφρασαν την απορία τους για τον "πολεμικό" τόνο των άρθρων που στέλνω για δημοσίευση στην Οικοτοπία. Όντας φυγάς και πλάνης που αναζητά την ουτοπία της καθολικής απελευθέρωσης, αλλά και ανέστιος που βρήκα σε τούτο τον περιοδικό φιλόξενο χώρο για να εκθέσω κάποιες απόψεις, δεν ήξερα πώς ακριβώς να δικαιολογήσω αυτή τη μανία πολεμικής, παρά μόνο καταφεύγοντας, ενδόμυχα, στην άποψη του ψυχίατρου και λογοτέχνη Α. Νικολαΐδη, που θεωρεί την αυτολογοκρισία διεργασία θανάτου (αυτοκτονική);1 ? εξ' άλλου, αν κατά τον Breton, "η κριτική είναι μια μορφή έρωτα" (που αντιμάχεται το θάνατο) νοείται έρωτας χωρίς πάθος; Πρόσφατα όμως, βρήκα μια συμπληρωματική ερμηνεία σε μια φράση του υπό παρουσίαση, εξαιρετικά ενδιαφέροντος βιβλίου του Μ. Bookchin που αναφέρεται στη "βαθειά οικολογία": "όταν βρίσκεται κανείς αντιμέτωπος με τόσο παραλογισμό, κυριεύεται πράγματι απ' τη μανία της πολεμικής" (σ. 68). Στόχος της πολεμικής ανάλυσης του Μ. Bookchin είναι ο νεομαλθουσιανισμός των οικοκεντριστών, οι οποίοι υποβιβάζοντας την ανάγκη για κοινωνική πολυπλοκότητα σε βιολογική απλοποίηση, απαλείφοντας τους κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες, χρησιμοποιώντας ένα χυδαίο βιολογισμό, εξισώνουν τους ανθρώπους με τα μη ανθρώπινα όντα? κάνουν έτσι αποδεκτό, για τη βιολογική τάξη πραγμάτων, τον πρόωρο θάνατό τους από την πείνα και τις αρρώστειες, όπως έκανε και ο παραγνωρισμένος "προφήτης" -κατά τους οικοκεντριστές- Τόμας Μάλθους, ο απολογητής της αθλιότητας (σύμφωνα με το Μ. Bookchin) στην οποία η Βιομηχανική Επανάσταση καταδίκασε την αγροτιά και την εργατική τάξη της Αγγλίας. Σημειωτέον ότι η Πραγματεία του Αναφορικά με τα Αίτια του Υπερπληθυσμού, στρεφόταν ενάντια στο ελευθεριακό όραμα του W. Godwin, (σ. 71) και συγκεκριμένα στη θέση του πως ο άνθρωπος με τη διάνοιά του θα νικήσει κάποτε τις αρρώστιες. Ο M. Bookchin αναλύει ιστορικά-λογικά τα αμιγώς κοινωνικά αίτια της πείνας, χρεώνει την ευθύνη για τα οικολογικά προβλήματα ονομαστικά στον καπιταλισμό και όχι στα θύματά του και αποκαλύπτει τον οικοφασιστικό (σ. 69) χαρακτήρα της λύσης εκτάκτου ανάγκης των οικοκεντριστών: της Υ.Π.Π. (Υπηρεσία Πληθυσμού και Περιβάλλοντος) και της Αστυνομίας ενάντια στην περιβαλλοντική υποβάθμιση (σ. 39)? επιμένει στη σημασία της θεώρησης της δημογραφίας με κοινωνικούς όρους (σ. 41), διερωτάται σε τι συνίσταται εν τέλει η ικανότητα του πλανήτη να συντηρεί τον πληθυσμό του (σ. 41) και θεωρεί πως ακόμα και η αίσθησή μας περί "άγριας φύσης" είναι κοινωνικά προσδιορισμένη (σ. 42). Αν και η έκδοση δεν μας πληροφορεί αν πρόκειται περί μιας ενιαίας μελέτης του M. Bookchin ή περί παράθεσης δυο διαφορετικών αλλά πολύ συναφών άρθρων (ούτε για την χρονολογία δημοσίευσης) μπορούμε να ξεχωρίσουμε στο βιβλίο τέσσερις επιπρόσθετους ενιαίους άξονες αντιπαράθεσης με την "βαθειά οικολογία", που διατρέχουν και διασταυρώνονται σε όλο το έργο, και αποκαλύπτουν: τον άκρατο ανορθολογισμό της, το βαθύ αντιδραστικό της περιεχόμενο, τον πολιτικά επικίνδυνο χαρακτήρα της και τέλος τον απελευθερωτικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η "κοινωνική οικολογία". Ανορθολογισμός Κατά τον M. Bookchin ο ανορθολογισμός της βαθειάς οικολογίας εκφράζεται με ένα αντιφατικό φαινόμενο, δηλαδή μια θεϊστική εκδοχή της οικολογίας και μια ανθρωπομορφική θεοποίηση της Γης (Γαία). Χρησιμοποιώντας δεικτικά τον όρο "Οικο-λα-λα" αναφέρεται στο συνοθύλευμα ιδεών της βαθειάς οικολογίας που συμπεριλαμβάνει οποιονδήποτε είναι διατεθειμένος να υποβιβάσει την οικολογία σε θρησκεία, παρά να την αντιληφθεί ως ένα σώμα ιδεών έντονα κριτικό και συστηματικό (σ. 55)? ο συγγραφέας κάνει σύντομες αναφορές στον ταοϊσμό, τη γιόγκα και τον Χάϊντεγκερ, στο τρίπτυχο Θεός-Μητέρα-Πατρίδα των G. Sessions- B. Devall και στην εγγενή αξία των ποικιλώνυμων (υπό εξαφάνιση) μικροβίων, διαπιστώνει πως η (αυξανόμενη) ρητορεία του βιοκεντρισμού περί μεγαλύτερης ευαισθησίας απέναντι στη ζωή, συνοδεύεται απ' την (καλπάζουσα) από-ευαισθητοποίηση απέναντι στην ανθρώπινη οδύνη και παραθέτει χαρακτηριστικά αποσπάσματα από τα μισάνθρωπα κηρύγματα των Α. Naess, B. Devall, G. Sessions, R. Ehrlich, κ.ά. Αντιδραστικό περιεχόμενο Ο M. Bookchin δείχνει πως η απανθρωπία, ο ανορθολογισμός και ο μυστικισμός του βιοκεντρισμού αποτέλεσαν στο παρελθόν στοιχείο του ναζισμού. Ανατρέχει, ενδεικτικά στις οικοφασιστικές αντιλήψεις που εκτίθενται στο "Ο Αγών μου" του Α. Χίτλερ, όπου εγκωμιάζεται η γνώση και η αδυσώπητη εφαρμογή των αυστηρών και άτεγκτων νόμων της φύσης σε βάρος των ανθρωπίνων όντων (σ. 29), στις οικοκεντρικές ευαισθησίες του Χάινριχ Χίμλερ, που στο αποκορύφωμα των ναζιστικών εκκαθαρίσεων, τόνιζε ότι "ο άνθρωπος δεν είναι τίποτα το ιδιαίτερο" (σ. 29), και στο νεοπαγανιστικό πανθεϊσμό του ¶λφρεντ Ρόζενμπεργκ που θεοποιούσε τη Φύση. Η άρνηση (από τους οικοκεντριστές) της ιδιαιτερότητας των ανθρώπων, ο βιοκεντρικός τρόπος θέασης του κόσμου και η εξαφάνιση του κοινωνικού στοιχείου, δημιουργούν το αντιδραστικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναιρείται και εκμηδενίζεται ο θετικός ρόλος οποιουδήποτε οικολογικού στόχου. Αντλώντας παραδείγματα από την ιστορία, δείχνει ότι ο οικοκεντρισμός και τα αιτήματα της βαθειάς οικολογίας είχαν και στο παρελθόν συναρθρωθεί με κατ' εξοχήν καταπιεστικούς κοινωνικοοικονομικούς σχηματισμούς. Ο Νείλος χρησιμοποιόταν με έναν άκρως οικολογικό τρόπο, η λατρεία για τη φύση και τα ξωτικά της κυριαρχούσε -εν μέσω μιας οικολογικής αισθαντικότητας- αλλά η αιγυπτιακή κοινωνία ήταν διαρθρωμένη με άξονα την καταπίεση εκατομμυρίων δούλων, μια από τις αυστηρότερες και καταπιεστικότερες ιεραρχίες του αρχαίου κόσμου και μια άρχουσα τάξη που εκμεταλλευόμενη την "συγκαταβατικότητα" του πληθυσμού και την οικολογική του συνήθεια αιώνων να "ρέει" με το Νείλο, επιδόθηκε σε ένα όργιο εκμετάλλευσης (σ. 57). Η τιμαριωτική οικονομία του μεσαίωνα ενθάρρυνε την οικολογική χρήση της γης, την αυτάρκεια και την αυτονομία, ωστόσο η καταπίεση ήταν συχνά αφόρητη και οι άνθρωποι της εποχής, ήταν πλήρως υποταγμένοι στους ευγενείς. Στην Κίνα η βιοκεντρική από-εξατομίκευση και η διάλυση του "εγώ-μέσα-στο-Εγώ" στο όνομα του "Μεγάλου Συνεκτικού Όλου" συνετέλεσε τα μέγιστα στην χειραγώγηση και την εξαθλίωση της κινεζικής αγροτιάς (σ. 64). Επανεκτιμώντας το παρελθόν μέσα από μια οπτική που προσβλέπει στην εν κοινωνία απελευθέρωση των ανθρώπων, ο M. Bookchin, επισημαίνει πως ο "σαμάνος της παλαιολιθικής εποχής, στολισμένος με δέρματα και κέρατα ταράνδου, είναι ο πρόγονος του Φαραώ, του θεσμοποιημένου Βούδα, του Χίτλερ, του Στάλιν και του Μουσολίνι" (σ. 63). Πολιτικά επικίνδυνος χαρακτήρας Ο M. Bookchin διερωτάται κατά πόσο ο βιοκεντρικός εξισωτισμός, η άρνηση της ιδιαίτερης θέσης των ανθρώπων και η μυστικιστική εξίσωση της αξίας των ανθρώπων και των λέμμινγκ, από τον βιοκεντρισμό προετοιμάζουν το έδαφος για ένα μελλοντικό ¶ουσβιτς. Θεωρεί όμως ότι έχουν ήδη τεθεί και με το παραπάνω τα ηθικά ερείσματα που δικαιολογούν τη λιμοκτονία εκατομμυρίων ανθρώπων και προβάλλονται αλαζονικά στο όνομα της οικολογίας (σ. 26)? αναφέρει χαρακτηριστικά την εγκωμιαστική συνέντευξη του David Forman στον καθηγητή Bill Devall στην οποία επισημαίνεται ότι οι Αιθίοπες θα πρέπει να αφεθούν χωρίς βοήθεια να πεθάνουν από την πείνα, ώστε και η φύση να βρει την ισορροπία της και οι ΗΠΑ να μην επιβαρύνουν περισσότερο τους πόρους τους (σ. 49). Κατά τον M. Bokkchin ο πολιτικός κίνδυνος της βαθειάς οικολογίας, που μπορεί να θεωρηθεί πως εκφράζει τα συμφέροντα της Παγκόσμιας Τράπεζας, των αμερικανικών γεωργικών επιχειρήσεων και της κομπραδόρικης αστικής τάξης (σ. 33), προέρχεται όχι από την άμεση πολιτική επιρροή της, αλλά από την ευκολία με την οποία γίνονται δεκτές οι απόψεις της σε μια περίοδο κοινωνικής αντίδρασης, μαζικής από-εξατομίκευσης, πολιτικής και οικονομικής ποδηγέτησης (σ. 64), σε μια περίοδο απλοϊκότητας και κοινωνικού αναλφαβητισμού (σ. 31). Κοινωνική Οικολογία Στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου, ο M. Bookchin σκιαγραφεί το πρόταγμα της κοινωνικής οικολογίας. Έχοντας χαράξει μια σαφή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο ομιχλώδες, άμορφο, αντιφάσκον με τον εαυτό του, "ασπόνδυλο πράγμα" που καλείται "οικολογία βάθους" και "σ' ένα αναπτυσσόμενο συνεκτικό και κοινωνικά προσανατολισμένο σύνολο ιδεών, την κοινωνική οικολογία" (σ. 47) που στοχεύει σε μια "οικολογικά προσανατολισμένη κοινωνία", ορίζει τις συνιστώσες της κοινωνικής οικολογίας: φιλοσοφικά πηγάζει από τις παραδόσεις του Ηράκλειτου, του Αριστοτέλη, του Χέγκελ αλλά και τη σχολή της Φρανγκφούρτης? Κοινωνικά είναι επαναστατική και συνδέεται με το Διαφωτισμό, τον Ντιντερό, τις οικονομικές θεωρίες του Κ. Μαρξ και την απελευθερωτική αναρχική παράδοση των Πέτρου Κροπότκιν, William Morris, Emma Goldman, κ.ά. Πολιτικά είναι ριζοσπαστικά Πράσινη και Ηθικά Ανθρωπιστική με το "αναγεννησιακό νόημα του όρου" (σ. 79). Υστερόγραφο (καλοκαιρινό) για (χειμωνιάτικη) συζήτηση Αν κάθε πολεμική θεωρείται "πολιτικά απρεπής" σ' αυτούς τους ανάλγητους καιρούς της συναίνεσης και της χαμέρπειας, τότε η πολεμική που ασκεί ο M. Bookchin οι θέσεις του περί "οικοκτηνωδίας", "οικοφασισμού", "αρσενικής σωβινιστικής υστερίας" (σ. 79) και επερχόμενων κρεματορίων, ίσως φανούν υπερβολικές και εκτός τόπου και χρόνου, εν μέσω μάλιστα της γαλανής καλοκαιρινής αιθρίας που μας προϊδεάζει ευνοϊκά και μας συμφιλιώνει με οτιδήποτε το οικο-λογικό? φαίνεται πως η οξύτητα της πολεμικής οφείλεται στο φοβερό χαρακτήρα των ανοίκειων σε μας μορφών που αντιπαλεύει. Μήπως αυτό συμβαίνει γιατί οι μορφές των ιδεών που προκαλούν την πολεμική μανία του M. Bookchin, μορφές2 τόσο αταίριαστες με το ελληνικό τοπίο που "κάνει οίστρο της ζωής το φόβο του θανάτου"3, αναδύονται από τους τόπους και τους χρόνους του Μεφιστοφελή (που στην ταινία "Μεφίστο" αναδεικνύεται από τον Φύρερ ως ο εθνικός ήρωας των αρείων) και όχι από τον τόπο και τους χρόνους του Hominculus (Ανθρωπάκι), του ελευθερόφρονος πνεύματος του ελληνικού κλασσικισμού (χρημάτων απάντων μέτρον άνθρωπος), όπως το εμπνεύστηκε ο Γκαίτε στο δεύτερο Φάουστ4 ; Μήπως γενικότερα το ζοφερό τοπίο του βόρειου δάσους δεν συνδυάζεται καλύτερα (ως αντικείμενο φαντασιώσεων) με τη δύναμη, την επιθετικότητα, την καταστροφικότητα (δευτερογενείς ενορμήσεις θανάτου) και βέβαια την πρωταρχική ενόρμηση θανάτου (εκμηδένιση), από ότι το ελληνικό τοπίο που συνδυάζεται περισσότερο με τις ενορμήσεις ζωής-έρωτα; Δεν είναι τυχαίο νομίζω πως ο Βούδας, μέσα σ' ένα δάσος συνέλαβε τη Νιρβάνα (κατά Φρόϋντ ενόρμηση θανάτου) ούτε και ότι σύμφωνα με τον Sandor Ferenczi5 η θάλασσα είναι σύμβολο και υποκατάστατο της μήτρας, της ζωής, της γενετησιότητας. ¶λλωστε ο ίδιος ο Hominculus, λίγο πριν πετάξει προς την κοιλάδα του Πηνειού και το Αιγαίο πέλαγος που "θα μαγέψει την καρδιά και τη ματιά" του, λέει, απευθυνόμενος προς τον Μεφιστοφελή: "Απ' το Βορρά, θαρρώ, μας κουβαλήθηκες/σε χρόνους μαύρους, σκοτεινούς εσύ γεννήθηκες/Από παπάδες και ιππότες ζυμωμένος/τον κόσμο πώς να δεις λευτερωμένος; " υπονοώντας προαφανώς τον Μέλανα Δρυμό και -συνειρμικά- τα πενύματα της βαθειάς οικολογίας. Βασίλης Καραμπακάκης
Κ. Μαυρέλης (υπεύθυνος έκδοσης), Βιώσιμη Ανάτυξη με την Περιβαλλοντική Αγωγή, έκδ. Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αιτωλοακαρνανίας, Μεσολόγγι, 495 σελ. - χρονιά έκδοσης 1997
Ο ογκώδης τόμος, χωρισμένος σε 2 μέρη, θέτει φιλόδοξους στόχους. Αφ' ενός, στο πρώτο μέρος, που καλύπτει τα 4/5 του βιβλίου, γίνεται μια εκτεταμένη αναφορά σε θέματα και προβλήματα του περιβάλλοντος (Το Φυσικό Περιβάλλον, Το Ανθρωπογενές Περιβάλλον, Βιώσιμη Ανάπτυξη, Θεσμικό Πλαίσιο - Πολιτικές) και αυτά όλα λειτουργούν, κατά κάποιο τρόπο, ως εισαγωγή στο δεύτερο μέρος, όπου επιχειρείται η σύζευξη με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση.
Ι. Τσιβάκου, Υπό το βλέμμα του παρατηρητή. Περιγραφή και σχεδίαση των κοινωνικών οργανώσεων. Εκδ. Θεμέλιο, 243 σελ. - χρονιά έκδοσης 1997
Στα βαθιά νερά της θεωρίας της οργάνωσης, μας εισάγει η "οργανωσιολόγος" Ι. Τ., επιχειρώντας να βάλει σε μία τάξη το πλέγμα: "άνθρωπος, κοινωνικό σύστημα, οργάνωση". Η συγγραφέας αντιμετωπίζει το φαινόμενο της οργάνωσης, "όχι ως ένα σύνολο πρακτικών που αναφέρονται σε οικονομικούς δείκτες, ή στην αξία της παραγωγικότητας και της αποτελεσματικότητας, αλλά ως τρόπους βάσει των οποίων συζευγνύονται η ανθρώπινη σκέψη και δράση". Ως λογική βρίσκεται στον αντίποδα το απλού εμπειρισμού και του ακατάσχετου βολονταρισμού που κατατρώει τις κοινωνικές οργανώσεις στην Ελλάδα, χωρίς ωστόσο να μας αντιπροτείνει ένα συνταγολόγιο κανόνων και θεσμών.
Αποτελέσματα 281 έως 300 από 440